5  องค์ประกอบดนตรี

องค์ประกอบดนตรีไทย

1.จังหวะ

จังหวะเคาะ  คือ หน่วยที่ใช้สำหรับวัดความสั้น-ยาวของเสียงดนตรี จังหวะทำให้เกิดการเคลื่อนไหวในดนตรี คำว่า “จังหวะ” ในเรื่องของการดนตรีนั้นจะเกิดขึ้นได้หลายลักษณะหลายรูปแบบ จังหวะที่เป็นองค์ประกอบสำคัญของดนตรีไทย มีดังนี้

1.1   ลีลาจังหวะเคาะสามัญ

จังหวะเคาะสามัญ หมายถึง จังหวะตก-ยก ที่สามารถเคาะประกอบกับบทเพลงทุก ๆ เพลง เพลงทุกอัตราจังหวะจะใช้เคาะสามัญเหมือนกันหมด ความแตกต่างจะเกิดขึ้นที่ความช้า-เร็วเท่านั้น

1.2   ลีลาจังหวะฉิ่ง

ฉิ่ง  เป็นเครื่องดนตรีประกอบจังหวะที่สำคัญมาก จะขาดไม่ได้ ฉิ่งจะตีเสียง “ฉิ่ง” และ “ฉับ” สลับกันไปเรื่อย ๆ จนจบเพลง  จังหวะของการตีฉิ่งจะแตกต่างกันตามอัตราจังหวะของเพลง อัตราจังหวะเพลงไทยโดยทั่วไปจะเป็นอัตราชั้นเดียว  อัตรา 2 ชั้น และอัตรา 3 ชั้น  อัตรา 4 ชั้นก็มีใช้แต่    ไม่มาก

1.3   ลีลาจังหวะหน้าทับ

จังหวะหน้าทับ  หมายถึง จังหวะของการตีเครื่องดนตรีประเภทเครื่องหนัง (กลอง) ชนิดต่าง ๆ เพื่อประกอบบทเพลง  นักดนตรีต้องทราบว่า เพลงที่บรรเลงนั้นเป็นเพลงชนิดใดบรรเลงด้วยวงประเภทใด จะต้องเลือกจังหวะหน้าทับให้ถูกต้อง

 

ตัวอย่างการตีกลองแขกในจังหวะหน้าทับปรบไก่

อัตราจังหวะสามชั้น

- - ทั่งติง

ทั่งติงโจ๊ะจ๊ะ

- - โจ๊ะจ๊ะ

- - โจ๊ะจ๊ะ

- - - ป๊ะ

- - โจ๊ะจ๊ะ

- - โจ๊ะจ๊ะ

- - โจ๊ะจ๊ะ

- ติง - ติง

- ทั่งติงทั่ง

ติง-ทั่งติง

- - โจ๊ะจ๊ะ

- ติง - ทั่ง

- ติง - ติง

- ทั่ง - ติง

- ติง - ทั่ง

 

อัตราจังหวะ  2  ชั้นเที่ยวแรก

- - ทั่งติง

ทั่งติงโจ๊ะจ๊ะ

- - โจ๊ะจ๊ะ

- - โจ๊ะจ๊ะ

- ติง - ทั่ง

- ติง - ติง

- ทั่ง - ติง

- ติง - ทั่ง

 

อัตราจังหวะ  2  ชั้นเที่ยวหลัง

- ติง - ติง

- ทั่งติงทั่ง

ติง-ทั่งติง

- - โจ๊ะจ๊ะ

- ติง - ทั่ง

- ติง - ติง

- ทั่ง - ติง

- ติง - ทั่ง