๓๒

คำคล้องจอง หมายถึง พยัญชนะที่คล้องจองกัน เช่น กิน-เกิด ปทุมทอง สมัคร
สมาน วายวาง

๑. การแต่งกลอน

กลอน เป็นคำประพันธ์ร้อยกรองชนิดหนึ่งที่เรียบเรียงเพื่อสื่อความหมายอย่าง
ไพเราะมีการกำหนดพยางค์และสัมผัส มีหลายชนิดแต่ที่นิยมคือ กลอนสุภาพ

กลอนสุภาพนับเป็นกลอนหลักของก่อนทุกชนิด ซึ่งจำแนกเป็นกลอน ๖ กลอน ๗
กลอน ๘ และกลอน ๙ ซึ่งมีหลักของการแต่งคล้ายคลึงกัน โดยจะยกตัวอย่างกลอน ๘ ซึ่ง
เป็นกลอนที่นิยม ดังนี้

๑) จำนวนคำของกลอนแต่ละวรรคมี ๘ คำ คำสุดท้ายของวรรคหน้าต้องสัมผัสกับ
คำที่ ๓ หรือคำที่ ๕ ของวรรคหลัง ๒ วรรคเป็นหนึ่งบาท สองบาทเป็นหนึ่งบท

๒) คำสุดท้ายของวรรคที่ ๒ สัมผัสกับคำสุดท้ายของวรรคที่ ๓

๓) การแต่งบทต่อไปคำสุดท้ายของวรรคที่ ๔ ในบทต้นต้องสัมผัสกับคำสุดท้าย
วรรคที่ ๒ ของบทต่อไป ดังนี้

สัมผัสในกลอนแปด

กลอนแปดจะมีลักษณะการสัมผัส ๒ ลักษณะ ดังนี้

๑) สัมผัสใน คือ การสัมผัสระหว่างคำในแต่ละวรรค ทั้งการสัมผัสสระและสัมผัส
อักษร จะมีหรือไม่ก็ได้แต่นิยมใช้เพื่อให้เกิดความไพเราะ

๒) สัมผัสนอก คือ การสัมผัสเสียงสระระหว่างวรรค และระหว่างบท

ตัวอย่าง กลอน แปด
กลอนสุภาพพึงจำมีกำหนด วรรคละแปดพยางค์นับศัพท์สุนทร ห้าแห่งคำคล้องต้องสัมผัส เสียงสูงต่ำต้องเรียงเยี่ยงโบราณ	กลอนหนึ่งบทสี่วรรคกรองอักษร อาจยิ่งหย่อนเจ็ดหรือเก้าเข้าหลักการ สดับจัดรับรองส่งประสงค์สมาน เป็นกลอนกานท์ครบครันฉันนี้เอย
(ฐะปะนีย์ นาครทรรพ และม.ล.บญเหลือ เทพยสวรรณ)