๓๒

 

คำคล้องจอง หมายถึง พยัญชนะที่คล้องจองกัน เช่น กิน-เกิด ปทุมทอง สมัคร
สมาน วายวาง

. การแต่งกลอน

กลอน เป็นคำประพันธ์ร้อยกรองชนิดหนึ่งที่เรียบเรียงเพื่อสื่อความหมายอย่าง
ไพเราะมีการกำหนดพยางค์และสัมผัส มีหลายชนิดแต่ที่นิยมคือ กลอนสุภาพ

กลอนสุภาพนับเป็นกลอนหลักของก่อนทุกชนิด ซึ่งจำแนกเป็นกลอน ๖ กลอน ๗
กลอน ๘ และกลอน ๙ ซึ่งมีหลักของการแต่งคล้ายคลึงกัน โดยจะยกตัวอย่างกลอน ๘ ซึ่ง
เป็นกลอนที่นิยม ดังนี้

) จำนวนคำของกลอนแต่ละวรรคมี ๘ คำ คำสุดท้ายของวรรคหน้าต้องสัมผัสกับ
คำที่ ๓ หรือคำที่ ๕ ของวรรคหลัง ๒ วรรคเป็นหนึ่งบาท สองบาทเป็นหนึ่งบท

) คำสุดท้ายของวรรคที่ ๒ สัมผัสกับคำสุดท้ายของวรรคที่ ๓

) การแต่งบทต่อไปคำสุดท้ายของวรรคที่ ๔ ในบทต้นต้องสัมผัสกับคำสุดท้าย
วรรคที่ ๒ ของบทต่อไป ดังนี้

สัมผัสในกลอนแปด

กลอนแปดจะมีลักษณะการสัมผัส ๒ ลักษณะ ดังนี้

) สัมผัสใน คือ การสัมผัสระหว่างคำในแต่ละวรรค ทั้งการสัมผัสสระและสัมผัส
อักษร จะมีหรือไม่ก็ได้แต่นิยมใช้เพื่อให้เกิดความไพเราะ

) สัมผัสนอก คือ การสัมผัสเสียงสระระหว่างวรรค และระหว่างบท

ตัวอย่าง กลอน แปด

กลอนสุภาพพึงจำมีกำหนด
วรรคละแปดพยางค์นับศัพท์สุนทร

ห้าแห่งคำคล้องต้องสัมผัส
เสียงสูงต่ำต้องเรียงเยี่ยงโบราณ

กลอนหนึ่งบทสี่วรรคกรองอักษร

อาจยิ่งหย่อนเจ็ดหรือเก้าเข้าหลักการ
สดับจัดรับรองส่งประสงค์สมาน

เป็นกลอนกานท์ครบครันฉันนี้เอย

 (ฐะปะนีย์ นาครทรรพ และม..บญเหลือ เทพยสวรรณ)