พระธาตุศรีสองรัก

      พระธาตุศรีสองรัก อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย สร้างเมื่อ พ .ศ .2103 แล้วเสร็จเมื่อ พ .ศ . 2106 ในสมัยแผ่นดินสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ์แห่งกรุงศรีอยุธยาเพื่อเป็นสักขีพยานแสดงความสัมพันธ์อันดีงามระหว่างกัน กับพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชแห่งกรุงศรีสัตนาคนหุต (เวียงจันทร์ )ประวัติความเป็นมาของพระธาตุศรีสองรักพระธาตุศรีสองรัก เป็นเจดีย์ที่ก่อด้วยอิฐถือปูนมีฐานเป็นเหลี่ยมจัตุรัส ขนาดกว้างด้านละประมาณ 8 เมตร สูงประมาณ 32 เมตร อยู่ห่างจากที่ตั้งจังหวัดเลยไปทางทิศตะวันตกประมาณ 1กิโลเมตรและอยู่ห่างจากที่ตั้งจังหวัดเลยไปทางทิศตะวันตก ประมาณ 83 กิโลเมตร องค์พระเจดีย์ตั้งอยู่ในวัดพระธาตุศรีสองรักบนเนินริมน้ำหมัน ซึ่งเป็นวัดที่ไม่มีพระภิกษุพำนักอยู่ในวัดนอกจากองค์พระเจดีย์แล้ว ถัดไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือมีโบสถ์ 1 หลัง ภายในโบสถ์มีพระพุทธรูปนาคปรก 1 องค์ และพระพุทธรูปอื่น ๆ อีกบ้าง และถัดองค์พระเจดีย์ไปทางทิศตะวันตกมีศิลาจารึก 1 แผ่น ซึ่งจารึกตำนานการสร้างพระธาตุศรีสองรักด้วยอักษรธรรมอยู่ด้วย พระธาตุศรีสองรัก ได้สร้างขึ้นในแผ่นดินของสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ์ผู้ครอบครองกรุงศรีอยุธยาแห่งอาณาจักรสยามสมัยนั้น และพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชผู้ครองกรุงศรีสัตนาคนหุต (เวียงจันทร์ ) แห่งอาราจักรล้านช้างสมัยนั้น เพื่อเป็นสักขีพยานในการทำสัญญาทางพระราชไมตรี และเป็นด่านกั้นเขตแดนของสองพระนครใสสมัยโน้น ทั้งนี้เนื่องจากในระหว่างที่กษัตริย์ทั้งสองพระองค์ครองราชย์สมบัติ ตรงกับสมัยที่พม่าเรืองอำนาจ เพราะพม่ามีกษัตริย์ที่เข้มแข็งในการสงครามปกครองคือ พระเจ้าตะเบ็งชเวตี้ และพระบุเรงนองได้ยกทัพมารุกรานกรุงศรีอยุธยาและกรุงศรีสัตนาคนหุตหลายคราว สมเด็จพระมหาจักรพรรดิกับพระเจ้าไชยเชษฐาธิราช จึงทำไมตรีกัน เพื่อร่วมกันต่อสู้กับพม่าและเพื่อเป็นที่ระลึกในการทำไมตรีกันครั้งนี้ ได้ทรงร่วมกันสร้างพระเจดีย์ขึ้นเป็นสักขีพยานจึงได้ขึ้นชื่อว่า ซ พระธาตุศรีสองรัก ป ตามตำนานกล่าวไว้ว่าได้สร้างขึ้น ณ ที่กึ่งกลางระหว่างแม่น้ำโขงกับ แม่น้ำน่านบนโคกไม้ติดกัน เริ่มสร้างแต่ พ .ศ . 2103 ตรงกับปีวอก โทศก จุลศักราช 922 และเสร็จเมื่อ พ .ศ . 2106 ตรงกับปีกุล เบญจศก จุลศักราช 925 ในวันพุธขึ้น 14 ค่ำ เดือน 6 และได้ทำพิธีฉลองสมโภชในวันพฤหัสบดี ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6การสร้างพระธาตุศรีสองรัก นับเป็นสักขีพยานในความรักใคร่ของชนชาติเผ่าลาวในดินแดนล้านช้างสมัยนั้น มาตั้งแต่โบราณการเป็นอย่างดี และพระธาตุศรีสองรักนี้ ประชาชนในท้องที่จังหวัดเลยและจังหวัดใกล้เคียงให้ความเคารพนับถือ เป็นปูชนียสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ ในวันเพ็ญเดือน 6 จะการทำพิธีสมโภชและนมัสการพรเจดีย์ขึ้นทุกปีจนถือเป็นประเพณีตลอดมาจนทุกวันนี้ พระธาตุศรีสองรัก นับแต่สร้างมาจนถึงปัจจุบันนี้นับได้ 400 ปีเศษ นอกจากเป็นปูชนียสถานสำคัญของอำเภอด่านซ้าย ยังเป็นปูชนียสถานที่สำคัญที่สุดของจังหวัดเลย

นอกจากพุทธศาสนาจะเป็นความเชื่อที่สำคัญของคนด่านซ้าย ความเชื่อต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์เหนือธรรมชาติและความเชื่อเรื่อง ผี ยังมีบทบาทสำคัญในการกำหนดวิถีชีวิตของคนท้องถิ่นนี้ ดังเห็นได้จากการประกอบพิธีกรรมที่สัมพันธ์กับความเชื่อดังกล่าวมากมาย อาทิ ความเชื่อต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์เหนือธรรมชาติและความเชื่อเรื่องผีดังกล่าวถือเป็นระบบความเชื่อทางศาสนาอย่างหนึ่ง เนื่องจากมีความสัมพันธ์กับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ มีการประกอบพิธีกรรม บูชา และบวงสรวงเพื่อสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับอำนาจทั้งหลายที่เหนือกว่ามนุษย์ อำนาจดังกล่าวนี้เองที่ทำให้ผู้คนเชื่อว่า มีพลังในการควบคุมทั้งสภาวการณ์ทางธรรมชาติและวิถีการดำรงชีวิตของมนุษย์ ความเชื่อเรื่องผีในโลกทัศน์ของคนด่านซ้ายยังแบ่งกว้างๆ เป็น ผีดี และ ผีร้าย ในส่วนของผีดี เช่น ผีเจ้านาย ผีเมือง ผีบรรพบุรุษ และผีเรือน เป็นต้น มักมีที่หรือศาลเป็นที่สิงสถิต ทำหน้าที่ปกปักรักษาสมาชิกในครัวเรือน หมู่บ้าน และเมือง ให้ความคุ้มครองลูกบ้านที่มีความเคารพเชื่อถือ โดยลูกบ้านจะต้องทำการบนบานและบวงสรวงบูชาผีอย่างสม่ำเสมอ เพื่อผีจะให้ความคุ้มครองและบันดาลให้เกิดความสุขสมบูรณ์ แต่หากลูกบ้านคนใดเกิดประพฤติผิดธรรมเนียมจารีตที่วางไว้ก็จะ ผิดผี ผีที่เคยคุ้มครองก็อาจทำอันตรายให้ถึงกลับชีวิตหรือเดือดเนื้อร้อนใจ จึงต้องแก้ไขเหตุการณ์ดังกล่าวด้วยการประกอบพิธีเลี้ยงผี เป็นการเซ่นสรวงบูชา เป็นต้น ส่วนผีร้าย ไม่มีที่สิงสถิต ชอบหลอกหลอนและทำร้ายมนุษย์ เช่น ผีปอบ เมื่อเข้าสิงร่างจะทำให้ไม่สบายและอาจถึงตายได้ มีเพียงหมอผีเท่านั้นที่สามารถขับไล่ผีปอบออกจากร่างของผู้ป่วยได้ โดยการท่องคาถาหรือเฆี่ยนตีร่างของผู้ถูกสิง เป็นต้น อย่างไรก็ตาม ยังมีโลกทัศน์ทางความเชื่อเรื่องอีกอย่างหนึ่งที่ถือเป็นอัตลักษณ์ของคนด่านซ้ายคือความเชื่อ เจ้าพ่อกวน หรือบุคคลที่วิญญาณบรรพบุรุษหรือเจ้านายแต่งตั้งให้เป็นร่างทรง เนื่องจากความเชื่อนี้ไม่ได้มีหน้าที่เพียงแค่ก่อให้เกิดความกลมกลืนเป็นอันหนึ่งอันเดียวในสังคม หากยังสะท้อนให้เห็นการสะท้อน ให้เห็นการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมในท้องถิ่นนี้ได้เป็นอย่างดี เพราะความเชื่อเจ้าพ่อกวนมีสถานภาพที่เปรียบได้ดั่งสิ่งที่จะต่อต้านหรือสร้างดุลยภาพให้เกิดขึ้นในสังคมท้องถิ่น โดยเฉพาะเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม จะส่งผลทำให้ระบบความเชื่อนี้ต้องปรับเปลี่ยนให้เข้ากับคุณค่าชุดใหม่ ซึ่งบางครั้งอาจนำไปสู่ความขัดแย้งและแปลกแยก จนถึงที่ท้ายสุดนำไปสู่การปรับตัวและเปลี่ยนแปลงทางความเชื่ออย่างมิอาจหลีกเลี่ยงได้

"เจ้าพ่อกวน " ความทรงจำที่สัมพันธ์กับพระธาตุศรีสองรัก

ประวัติการสร้างพระธาตุศรีสองรัก

ประวัติการสร้างพระธาตุศรีสองรักปรากฏหลักฐานในเรื่องเล่าของคนท้องถิ่นสองสำนวน กับอีกส่วนหนึ่งปรากฏในจารึกพระธาตุศรีสองรัก หลักฐานส่วนหลังนี้เองที่คนด่านซ้ายผูกเรื่องให้ความเชื่อเรื่องเจ้าพ่อกวนเข้าไปสัมพันธ์กับตำนานดังกล่าว คือ ปี พ.ศ.๒๑๐๓ พระมหากษัตริย์ไทยแห่งกรุงศรีอยุธยาคือสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ และพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชแห่งอาณาจักรล้านช้างได้ร่วมกันทำสัตยาธิษฐานปักปันเขตแดนกันระหว่างอาณาจักรล้านช้างกับกรุงศรีอยุธยา โดยให้พระมหาอุปราช และเสนาอำมาตย์ ตลอดจนพระสงฆ์ชั้นผู้ใหญ่ทั้งสองอาณาจักรมาทำการแทนองค์พระมหากษัตริย์ เพื่อสร้างพระธาตุตามคติความเชื่อของชาวพุทธไว้เป็นสักขีพยานแห่งการทำสัญญาพระราชไมตรี และเป็นเครื่องหมายเขตแดนระหว่างสองพระนคร ให้ชื่อว่า พระธาตุศรีสองรัก สร้างแล้วเสร็จปี พ.ศ.๒๑๐๖จึงจัดงานบูชาพระธาตุศรีสองรักในวันเพ็ญขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๖ ของทุกปี

ประการสำคัญ ยังมีเรื่องเล่าในหมู่ชาวบ้านว่าระหว่างการก่อสร้างพระธาตุศรีสองรักพระไชยเชษฐาธิราชได้แต่งตั้งให้ขุน แสน หมื่น และเจ้านาง รวมทั้งข้าราชบริวาร มาควบคุมดูแลการก่อสร้างเจดีย์ศรีสองรักและปกครองเมืองนี้ให้อยู่ด้วยความร่มเย็นเป็นสุข กระทั่งขุน แสน หมื่น เจ้านาง และข้ารับใช้ได้สิ้นชีวิตลง เจ้าขุนไกร และเจ้านางน้อยโสดา ซึ่งเป็นเครือญาติกับขุนและหมื่นก็ได้ดูแลเมืองนี้สืบต่อมา แต่ปรากฏว่า เช้าวันหนึ่งระหว่างที่ขุนไกรนำขุน แสน หมื่น เจ้านางและบริวารทั้งหลายเตรียมสิ่งของกระทำพิธีกรรมเดือน ๔ ประจำปีเช่นเคยที่ปฏิบัติมา เมื่อเตรียมสิ่งของเป็นที่เรียบร้อย ขุนไกรพร้อมเสนาข้าทาสจึงประกอบพิธีคารวะวิญญาณบรรพบุรุษผู้มีพระคุณ สักพักหนึ่ง ขุนไกรเริ่มมีท่าทางผิดปกติจากคนธรรมดา ไม่ว่าจะเป็นสีหน้า ท่าทาง และภาษาพูด ทำให้ชาวบ้านที่มาร่วมพิธีถึงกลับตกใจ เสนาจึงรีบยกเครื่องสักการะถวาย ขุนไกรรับขันดอกไม้แล้วถามว่า รู้ไหมเราคือใคร มาจากไหน ? ทุกคนตอบว่า ไม่รู้คะน้อย (ไม่รู้ครับผม) ต่อจากนั้น ขุนไกรที่เป็นเจ้าของร่างพูดว่า เราคือเจ้าเมืองวัง มาอาศัยร่างของขุนไกรเป็นร่างทรงเพื่อสื่อสารกับพวกเจ้า นับตั้งแต่นี้เป็นต้นไป เราจะมาพบกับทุกๆ คน คือในเดือน ๔ หลังจากนั้น วิญญาณเจ้าในร่างทรงขุนไกรยังแต่งตั้งเจ้านางน้อยเป็นร่างทรงเจ้านายรวมทั้งพ่อแสน นางแต่ง และบริวาร โดยวิธีผูกแขน (ผูกข้อมือ) มาเป็นข้าทาสบริวาร คอยดูแลเมื่อประกอบพิธีกรรมต่างๆ ตามวัน เดือน ปีที่กำหนด อีกทั้งยังอบรมสั่งสอนให้ทุกคน

ขุนไกรที่เป็นเจ้าของร่างพูดว่า เราคือเจ้าเมืองวัง มาอาศัยร่างของขุนไกรเป็นร่างทรงเพื่อสื่อสารกับพวกเจ้า นับตั้งแต่นี้เป็นต้นไป เราจะมาพบกับทุกๆ คน คือในเดือน ๔ หลังจากนั้น วิญญาณเจ้าในร่างทรงขุนไกรยังแต่งตั้งเจ้านางน้อยเป็นร่างทรงเจ้านายรวมทั้งพ่อแสน นางแต่ง และบริวาร โดยวิธีผูกแขน (ผูกข้อมือ) มาเป็นข้าทาสบริวาร คอยดูแลเมื่อประกอบพิธีกรรมต่างๆ ตามวัน เดือน ปีที่กำหนด อีกทั้งยังอบรมสั่งสอนให้ทุกคนอยู่ในศีลในธรรม และพฤติตนให้เป็นแบบอย่างที่ดีของชาวบ้าน ขณะเดียวกันยังพยากรณ์เหตุการณ์บ้านเมืองว่า ปีนี้จะเป็นอย่างไร ควรกระทำอะไรก่อนหลัง เมื่อได้เวลา วิญญาณเจ้าเมืองวังจึงออกจากร่างทรงของขุนไกร นับจากนั้นมา จึงมีร่างทรงวิญญาณเจ้านายเป็นสื่อกลางติดต่อระหว่างโลกของวิญญาณกับโลกมนุษย์ อีกทั้งยังถือว่า ขุนไกรเป็นร่างทรงวิญญาณเจ้านายฝ่ายชายท่านแรก ส่วนเจ้านางน้อยเป็นร่างทรงวิญญาณเจ้านายฝ่ายหญิงเป็นท่านแรก จึงกล่าวได้ว่า ตามทัศนะของคนท้องถิ่น องค์พระธาตุศรีสองรักเป็นทั้งปูชนียสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ และเป็นที่รวมวิญญาณผีบรรพบุรุษชั้นเจ้านายตามความเชื่อท้องถิ่นให้อยู่ในพื้นที่เดียวกัน โดยมี เจ้าพ่อกวน เป็นผู้ดูแลศาสนสถานและประกอบพิธีกรรมต่างๆ หาใช่ภิกษุสงฆ์เฉกเช่นวัดทั่วๆไปไม่

วัฒนธรรมของคนด่านซ้าย

วัฒนธรรมของคนด่านซ้าย มีประเพณีและพิธีกรรมต่างๆ มากมายที่สัมพันธ์กับระบบความเชื่อเจ้าพ่อกวน ทั้งในแง่การแสดงความเคารพต่อวิญญาณผีเจ้านายและการแสดงความศรัทธาต่อระบบความเชื่อดังกล่าว อาทิ พิธีกรรมไหว้หิ้งเจ้าเมืองวังของเดือน ๔ พิธีกรรมไหว้หิ้งเจ้าเมืองกลาง เดือน ๕ ประเพณีบูชาพระธาตุศรีสองรัก เดือน ๖ และประเพณีบุญหลวงเดือน ๘ เป็นต้น แต่ในบทความชิ้นนี้ ขอหยิบยกประเพณีบูชาพระธาตุศรีสองรักมาเป็นกรณีศึกษา เพื่อชี้ให้เห็นว่าเป็นเครื่องยืนยัน อำนาจ ของระบบความเชื่อเจ้าพ่อกวนอย่างไรประเพณี และพิธีกรรม เครื่องยืนยัน "อำนาจ" ทางความเชื่อ และนางแต่งทั้งหมด รวมทั้งชาวบ้านมาร่วมกันประกอบพิธี ตอนสาย ชาวบ้านจะเตรียมบายศรีและเครื่องสักการะต่างๆ

วันที่สอง คือวันล้างองค์พระธาตุศรีสองรัก พิธีเริ่มตอนสายๆ ชาวบ้านจะนำเครื่องบูชาประกอบด้วยดอกไม้ เทียน และแผ่นขี้ผึ้งมาในพิธี เริ่มจากนางแต่งทั้งสี่คนนำดอกไม้ เทียน และแผ่นขี้ผึ้งที่ผู้ร่วมในพิธีนำมาจัดใส่ขันบูชา หลังจากนั้น เจ้าพ่อกวนจะนำพ่อแสนทุกคนและผู้ร่วมในพิธีที่เป็นชายเข้าไปนั่งล้อมรอบองค์พระธาตุ บริเวณกำแพงแก้ว เจ้าแม่นางเทียม นางแต่ง และผู้ร่วมงานฝ่ายหญิงจะนั่งอยู่บริเวณที่พำนักด้านนอกกำแพงแก้ว พ่อแสนจะจุดเทียนที่ขันบูชาทุกขัน แล้วนำไปมอบให้กับเจ้าพ่อกวน เจ้าแม่นางเทียมและแสนถือคนละขัน พร้อมกับผู้เข้าร่วมพิธีทุกคนจะกล่าวคำสักการบูชาองค์พระธาตุ ก่อนที่เจ้าพ่อกวนและแสนจะปีนขึ้นไปบนองค์พระธาตุ แล้วสาดน้ำรอบทั้งสี่ด้าน เมื่อครบสามรอบจึงลงจากองค์พระธาตุ ขณะเดียวกันนั้น ผู้ร่วมงานฝ่ายชายจะช่วยกันนำถังน้ำไปตักน้ำที่ลำน้ำหมันซึ่งอยู่ติดกับพระธาตุศรีสองรัก มาล้างองค์พระธาตุ ส่วนผู้ร่วมงานฝ่ายหญิงจะตักน้ำมาล้างกำแพงแก้ว หรืออาจฝากถังน้ำที่ตนตักให้ผู้ชายเข้าไปล้างองค์พระธาตุแทนเมื่อผู้ร่วมในพิธีล้างพระธาตุเสร็จ เจ้าพ่อกวน เจ้าแม่นางเทียม พ่อแสน และนางแต่ง จึงนำผู้ร่วมในพิธีทุกคนไหว้องค์พระธาตุอีกครั้งหนึ่ง เป็นอันเสร็จพิธีล้างพระธาตุประเพณีบูชาพระธาตุศรีสองรักจัดเพื่อฉลองสมโภชและบูชาองค์ธาตุศรีสองรัก ตรงกับวันขึ้น ๑๒ - ๑๕ ค่ำ เดือน ๖ วันแรกมีพิธีกรรมทางพุทธศาสนา ,วันที่สองมีพิธีล้างธาตุ ,วันถัดมาเป็นวันเตรียมสถานที่สำหรับการบูชาพระธาตุ และท้ายสุดเป็นวันไหว้พระธาตุ มีรายละเอียดที่สำคัญของงาน สรุปได้ดังนี้ วันแรกของงานจะมีการนิมนต์พระสงฆ์ ๙ รูป จากวัดต่างๆ มาให้ชาวบ้านทำบุญตักบาตรและถวายภัตตาหารที่บริเวณลานวัดด้านบันไดทางขึ้นไปยังองค์พระธาตุ โดยมีเจ้าพ่อกวน เจ้าแม่นางเทียม พ่อแสน

วันที่สามไม่มีการประกอบพิธีใดๆ ยกเว้นเตรียมสถานที่ที่ใช้ในการประกอบพิธีอุปสมบทเพื่อร่วมฉลององค์พระธาตุในวันถัดไป วันนี้ ญาติพี่น้องของผู้เข้าร่วมงานอุปสมบทจะจัดเตรียมเครื่องบวชที่ศาลาการเปรียญวัดโพนชัย (วัดประจำอำเภอด่านซ้าย) ส่วนที่พระธาตุศรีสองรัก บรรดาพ่อแสนจะนำผ้าพระธาตุขึ้นไปโอบรอบเรือนธาตุและฐานชั้นที่สอง พร้อมทั้งนำธงพระธาตุไปปักไว้ที่มุมกำแพงแก้วทั้งสี่มุม วันสุดท้าย มีพิธีที่สำคัญอยู่สองอย่าง คือพิธีทำบุญตักบาตรและบายศรีสู่ขวัญนาค และพิธีบูชาองค์พระธาตุ โดยพิธีทำบุญตักบาตรและบายศรีสู่ขวัญนาคเริ่มขึ้นตอนเช้า มีเจ้าพ่อกวน เจ้าแม่นางเทียม พ่อแสน และนางแต่ง เป็นผู้นำในการประกอบพิธีที่วัดโพนชัย ก่อนพระสงฆ์จะแสดงธรรมเทศนา เสร็จแล้วจึงประกอบพิธีบายศรีสู่ขวัญนาค โดยแห่นาคไปประกอบพิธีอุปสมบทที่พระอุโบสถ์วัดพระธาตุศรีสองรัก

นอกจากนี้ ยังมีการประกอบพิธีสะเดาะเคราะห์บ้านเมือง และพิธีบายศรีสู่ขวัญพระธาตุศรีสองรัก โดยมีเจ้าพ่อกวนเป็นผู้นำในการประกอบพิธี และมีพ่อแสนเป็นผู้กล่าวคำสู่ขวัญพระธาตุ ขอให้อำนาจและบารมีแห่งองค์พระธาตุศรีสองรักดลบันดาลให้ชาวบ้านผู้เข้าร่วมพิธีและผู้ที่มีความเคารพนับถือรอดพ้นจากภัยพิบัติ และขอให้อยู่เย็นเป็นสุข ส่วนพิธีบูชาองค์ธาตุก็คือการอุปสมบทภิกษุ โดยประกอบพิธีบวชหมู่ที่พระอุโบสถวัดพระธาตุศรีสองรัก การบวชนี้ เดิมชาวด่านซ้ายเชื่อว่าเป็นการบวชเพื่อแสดงความเคารพและศรัทธาต่อดวงวิญญาณผีเจ้านายที่สิงสถิตอยู่ในองค์พระธาตุศรีสองรัก หากลูกหลานครอบครัวใดบวชให้แก่องค์พระธาตุจะทำให้ชีวิตครอบครัวของตนเองอยู่เย็นเป็นสุข และทำมาหากินไม่ขัดสน เป็นต้น ดังนั้น การบวชในงานบูชาพระธาตุศรีสองรักจึงหาใช่บวชเพื่อเป็นพุทธบูชาอย่างที่คนในรุ่นปัจจุบันเข้าใจกัน เพียงแต่ระยะเวลาต่อมาสภาพสังคมเปลี่ยนไป พุทธศาสนาได้เข้ามาผสานกลมกลืนและมีอิทธิพลในท้องถิ่นมากขึ้น ความหมายการบวชเพื่อเป็นพุทธบูชาจึงได้เข้ามาแทนที่ความหมายเดิม อย่างไรก็ตาม เมื่อเสร็จพิธีแล้วภิกษุใหม่ต้องแยกย้ายไปอยู่ตามวัดต่างๆ เนื่องจากพระธาตุศรีสองรักเป็นศาสนสถานที่ไม่มีพระจำพรรษา ในขั้นตอนท้ายสุดของพิธี ฝ่ายเจ้าพ่อกวนจะประกอบพิธีขอขมาองค์พระธาตุที่อาจมีการล่วงเกินในระหว่างการประกอบพิธีต่างๆ ถือเป็นการสิ้นสุดพิธีสักการบูชาองค์พระธาตุศรีสองรัก

ข้อปฏิบัติเกี่ยวกับองค์พระธาตุศรีสองรัก

ข้อปฏิบัติเกี่ยวกับองค์พระธาตุศรีสองรัก คือ ไม่ควรนำสิ่งของหรือดอกไม้สีแดงขึ้นบูชา ไม่ควรแต่งกายด้วยชุดสีแดงขึ้นไปนมัสการ เพราะองค์พระธาตุสร้างขึ้นเพื่อสัจจะและไมตรี สีแดงเป็นสัญลักษณ์ของเลือดและความรุนแรง ไม่ควรกางร่ม สวมหมวกและสวมรองเท้าขึ้นไปบนพระธาตุ ไม่ควรนำเด็กต่ำกว่า 3 ปีขึ้นไปนมัสการ (หมายเหตุ : ก่อนท่านจะทำหรือประกอบพิธีใด ๆ ที่เกี่ยวกับองค์พระธาตุขอให้ปรึกษาเจ้าหน้าที่ที่เฝ้าองค์พระธาตุก่อน) พระธาตุศรีสองรัก ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำหมัน ห่างจากตัวอำเภอด่านซ้ายประมาณ 1 กิโลเมตร หรือห่างจากตัวจังหวัด 83 กิโลเมตร พระธาตุศรีสองรักมีรูปทรงลักษณะศิลปกรรมแบบล้านช้าง องค์พระธาตุสูง 19.19 เมตร ฐานกว้างด้านละ 10.89 เมตร ฐานเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัส ย่อมุมไม้สิบสอง องค์ระฆังทรง บัวเหลี่ยม คล้ายพระธาตุพนม พระธาตุหลวง (เวียงจันทน์) พระธาตุศรีโคตรบอง (แขวงคำม่วน) และอีกมาก

สถานที่ตั้ง

การเดินทาง จากตัวเมืองไปตามทางหลวงหมายเลข 203 เส้นเลย-ภูเรือ แล้วแยกเข้าทางหลวงหมายเลข 2013 อีก 15 กิโลเมตร ถึงอำเภอด่านซ้ายจากนั้นแยกขวาเข้าเส้นทาง 2113 อีก 1 กิโลเมตร

แหล่งข้อมูล

ผู้จัดทำ

ห้องสมุดประชาชนจังหวัดเลย ศูนย์การศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอเมืองเลย สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดเลย