คำนำ

ตามที่สถาบันพัฒนาการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยภาคตะวันออกได้จัดประชุมปฏิบัติการในการผลิตและพัฒนาหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book) เพื่อเผยแพร่ให้กลุ่มเป้าหมาย โดยเผยแพร่ทั้งในห้องสมุดประชาชนและออนไลน์ทางอินเตอร์เน็ต แหล่งเรียนรู้ในจังหวัดนครนายกมีทั้งสถานที่และบุคคลที่สำคัญเพื่อที่จะเผยแพร่ให้ประชาชนได้รู้กันอย่างทั่วถึง ควรค่าแก่การศึกษา หวังเป็นอย่างยิ่งว่า ในเวลาอันสั้นในการจัดทำ E-book เล่มนี้ จะมีข้อมูลอันเป็นประโยชน์สำหรับผู้ที่สนใจ ท้ายนี้ ขอขอบคุณคณะวิทยากรสถาบันพัฒนาการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยภาคตะวันออก และผู้เกี่ยวข้องทุกท่าน ที่ทำให้ E-book เล่มนี้สำเร็จ สามารถนำไปเผยแพร่ และพัฒนาให้สมบูรณ์น่าอ่านยิ่งขึ้นต่อไป น้ำฝน พวงสมบัติ ห้องสมุดประชาชนอำเภอปากพลี จังหวัดนครนายก

แหล่งเรียนรู้อำเภอเมือง

ศูนย์ภูมิรักษ์ธรรมชาติป ตำบลหินตั้ง อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก

ประวัติความเป็นมา มูลนิธิชัยพัฒนาได้จัดซื้อที่ดินผืนนี้ จำนวน 14 ไร่ 2 งาน 18 ตร .วา เมื่อวันที่ 21 ธันวาคม 2532 สมาคมนักเรียนเก่าวชิราวุธวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมภ์ เห็นสมควรที่จะได้รับใช้เบื้องยุคลบาท เผยแพร่แนวพระราชดำริให้กว้างขวางและลึกซึ้งออกไป ในกิจกรรมที่จะเข้าถึงสาธารณะชนจำนวนมากได้ จึงขออนุญาตจากมูลนิธิชัยพัฒนา ใช้ที่ดินเป็นที่รวบรวมข้อมูลและมีกิจกรรมที่แสดงให้เห็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริที่เป็นรูปธรรมชัดเจน เกิดเป็น "โครงการศูนย์นันทนาการบริหารทรัพยากรธรรมชาติ " เพื่อเสนอแนวคิด และทฤษฎีการพัฒนาในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวด้านการเกษตร ปศุสัตว์ สิ่งแวดล้อม และพลังงาน ตลอดจนการสาธิตความเป็นอยู่วิถีไทยด้วยเทคโนโลยีที่เหมาะสม อีกทั้งยังจัดกิจกรรมต่าง ๆ ให้ประชาชน นักเรียน นักศึกษา ที่คาดว่าจะมาท่องเที่ยวโครงการเขื่อนคลองท่าด่าน ที่จะแล้วเสร็จในปี 2547 ได้เข้าร่วมปฏิบัติด้วย สมาคมฯ ได้รับพระราชทานพระราชานุญาตจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี องค์ประธานมูลนิธิชัยพัฒนา เมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม 2545 ให้ดำเนินการตามที่เสนอ โดยการก่อสร้างอาคารต่าง ๆประกอบด้วยอาคารนิทรรศการต้อนรับนักท่องเที่ยว อาคารห้องประชุม ร้านค้าและลานนิทรรศการ เป็นต้น โดยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีได้พระราชทานชื่อโครงการว่า ศูนย์ภูมิรักษ์ธรรมชาติป เมื่อ 14 ธันวาคม2545

พระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พระราชทานพระราชานุมัติให้มูลนิธิชัยพัฒนาร่วมกับสมาคมนักเรียนเก่าวชิราวุธวิทยาลัย ดำเนินการจัดทำศูนย์นิทรรศการแสดงแนวคิดและทฤษฎีการพัฒนาของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวขึ้น ในที่ดินแปลงดังกล่าว และพระราชทานชื่อโครงการดังกล่าวว่า ซศูนย์ภูมิรักษ์ธรรมชาติป เมื่อวันที่ 14 ธันวาคม 2545

ผู้รับผิดชอบ หน่วยงาน สำนักงานมูลนิธิชัยพัฒนา และสมาคมนักเรียนเก่าวชิราวุธวิทยาลัย รายละเอียดข้อมูลที่จัดแสดง 3. พิพิธภัณฑ์ระบบแสง สี เสียง 4. พิพิธภัณฑ์ที่มีชีวิต

ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เศรษฐกิจพอเพียง เป็นปรัชญาชี้ถึงแนวการดำรงอยู่และปฏิบัติตนของประชาชนในทุกระดับ ตั้งแต่ระดับครอบครัว ระดับชุมชนจนถึงระดับรัฐ ทั้งในการพัฒนาและบริหารประเทศ ให้ดำเนินไปในทางสายกลาง โดยเฉพาะการพัฒนาเศรษฐกิจเพื่อให้ก้าวหน้าทันต่อโลกยุคโลกาภิวัตน์ ความพอเพียง หมายถึง ความพอประมาณ ความมีเหตุผล รวมถึงความจำเป็นที่จะต้องมีระบบภูมิคุ้มกันในตัวที่ดีพอสมควร ต่อการมีผลกระทบใดๆ อันเกิดจากการเปลี่ยนแปลง ทั้งภายนอกและภายใน ทั้งนี้จะต้องอาศัยความรอบรู้ ความรอบคอบ และความระมัดระวังอย่างยิ่ง ในการนำวิชาการต่างๆมาใช้ในการวางแผนและการดำเนินการทุกขั้นตอน และขณะเดียวกันจะต้องเสริมสร้างพื้นฐานจิตใจของคนในชาติโดยเฉพาะเจ้าหน้าที่ของรัฐ นักทฤษฏี และนักธุรกิจในทุกระดับให้มีสำนึกในคุณธรรม ความซื่อสัตย์สุจริต และให้ม

ความรอบรู้ที่เหมาะสม ดำเนินชีวิตด้วยความอดทน ความเพียร มีสติปัญญาและความรอบคอบเพื่อให้สมดุลและพร้อมต่อการรองรับการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว และกว้างขวางทั้งด้านวัตถุ สังคม สิ่งแวดล้อม และวัฒนธรรมจากโลกภายนอกได้เป็นอย่างดี คนส่วนมากมักเข้าใจว่า เศรษฐกิจพอเพียงเป็นเรื่องของเกษตรกรในชนบทเท่านั้นแต่แท้ที่จริงผู้ประกอบอาชีพอื่น เช่น พ่อค้า ข้าราชการ และพนักงานบริษัทต่างๆ สามารถนำแนวพระราชดำรัสเศรษฐกิจพอเพียงไปประยุกต์ไปใช้ได้ .พอมีพอกิน ก็แปลว่า เศรษฐกิจพอเพียงนั่นเอง ถ้าแต่ละคนมีพอมีพอกินก็ใช้ได้ ยิ่งถ้าทั้งประเทศพอมีพอกินก็ยิ่งดี .ประเทศไทยสมัยก่อนนี้ พอมีพอกิน มาสมัยนี้อิสระ ไม่มีพอมีพอกิน จึงจะต้องเป็นนโยบายที่จะทำเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อที่จะให้ทุกคนพอเพียงได้ พอเพียงนี้ ก็หมายความว่า มีกิน มีอยู่ ไม่ฟุ่มเฟือย ไม่หรูหราก็ได้ แต่ว่าพอ จากพระราชดำรัส : เศรษฐกิจพอเพียง

แนวทางปฏิบัติตนตามเศรษฐกิจพอเพียง

1. ประหยัด ตัดทอนค่าใช้จ่ายในทุกด้าน ลดละความฟุ่มเฟือยในการดำรงชีพอย่างจริงจัง ดังพระราชดำรัสว่า ซ ..ความเป็นอยู่ที่ต้องไม่ฟุ้งเฟ้อ ต้องประหยัดไปในทางที่ถูกต้อง

2. ยึดถือการประกอบอาชีพด้วยความถูกต้อง สุจริต แม้จะตกอยู่ในภาวะขาดแคลนก็ตาม ดังพระราชดำรัสที่ว่า ความเจริญของคนทั้งหลายย่อมเกิดมาจาก การประพฤติชอบและการหาเลี้ยงชีพของตน เป็นหลักสำคัญ

3. ละเลิกการแก่งแย่งผลประโยชน์ และแข่งขันกันในทางการค้าขายประกอบอาชีพแบบต่อสู้กันอย่างรุนแรงดังอดีต ซึ่งมีพระราชดำรัสเรื่องนี้ว่า ความสุขความเจริญอันแท้จริงนั้น หมายถึงความสุขความเจริญที่บุคคลแสวงหาได้ด้วยความ เป็นธรรม ทั้งในเจตนา และการกระทำ ไม่ใช่ได้มาด้วยความบังเอิญ หรือด้วยการแก่งแย่งเบียดบังมาจากผู้อื่น

4. ขวนขวายใฝ่หาความรู้ให้เกิดมีรายได้เพิ่มพูนขึ้น จนถึงขั้นพอเพียงเป็นเป้าหมายสำคัญ พระราชดำรัสตอนหนึ่งที่ให้ความชัดเจนว่า ซ ..การที่ต้องการให้ทุกคนพยายามที่ จะหาความรู้ และสร้างตนเองให้มั่นคงนี้เพื่อตนเอง เพื่อที่จะให้ตัวเองมีความเป็นอยู่ที่ก้าวหน้าที่มีความสุข พอมีพอเกิน เป็นขั้นหนึ่ง และขั้นต่อไป ก็คือให้มีเกียรติว่ายืนได้ด้วยตัวเอง

5. ปฏิบัติตนในแนวทางที่ดีลดละสิ่งยั่วกิเลสให้หมดสิ้นไป ทั้งนี้ด้วยสังคมไทยที่ล่มสลายลงในครั้งนี้ เพราะยังมีบุคคลจำนวนมิใช่น้อยที่ดำเนินการโดยปราศจากความละอายต่อแผ่นดิน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานพระราโชวาทว่า ซ ...พยายามไม่ก่อความชั่วให้เป็นเครื่องทำลายตัว ทำลายผู้อื่น พยายามลด พยายามละความชั่วที่ตัวเอง มีอยู่ พยายามก่อความดีให้แก่ตัวอยู่เสมอ พยายามรักษาและเพิ่มพูนความดีที่มีอยู่

การเดินทางมายังศูนย์ภูมิรักษ์ธรรมชาติ รถยนต์ จากกรุงเทพ ฯ แยกรังสิตตามทางหลวงหมายเลข 305 เลียบคลองรังสิต ผ่านอำเภอองครักษ์ หรือใช้ทางหลวงหมายเลข 1 เลี้ยวขวาที่หินกองไปตามถนนสุวรรณศร ทางหลวงหมายเลข 33 จนถึงนครนายก รถโดยสาร จากกรุงเทพ ฯ มีรถโดยสารปรับอากาศ ออกจากสถานีขนส่งสายเหนือ (ถนนกำแพงเพชร 2) มีเส้นทางเดินรถ 2 เส้นทาง คือ เส้นทางกรุงเทพ ฯ - รังสิต - องครักษ์ - นครนายก หรือเส้นทางกรุงเทพ ฯ - หินกอง - นครนายก รายละเอียดติดต่อสอบถามได้ที่ สถานีขนส่งสายเหนือ (ถ .กำแพงเพชร 2) โทร .0-2936-3660 , 0-2936-3666 ผู้ประสานงานศูนย์ภูมิรักษ์ธรรมชาติ นครนายก - คุณปัญญา ปุลิเวคินทร์ โทร . 08-1964-5915 - คุณวริสร รักษ์พันธุ์ โทร . 08-1970-3779

แหล่งเรียนรู้เมืองโบราณดงละคร

ตำบลดงละคร อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก ประวัติความเป็นมา ดงละคร เป็นชื่อบ้านและตำบลแห่งหนึ่งใน อำเภอเมืองนครนายก จังหวัดนครนายก ปรากฏชื่อในหลักฐานเอกสารเก่าที่สุดเพียงพุทธศักราช 2451 คือพระราชหัตถเลขาพระบาทสมเด็จพรพจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จประพาสมณฑลปราจีน ฉบับที่ 2 วันที่ 24 ธันวาคม รัตนโกสินทรศก 129 ทำให้ทราบว่าพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เคยเสด็จประพาสดงละคร ด้วยทรงทราบจากคำเล่าลือและที่ทอดพระเนตรด้วยพระองค์เอง ดงละคร เป็นแหล่งโบราณคดี ที่ชาวท้องถิ่นเรียกว่า ซเมืองลับแลป จนมีตำนานหลายเรื่องมากมาย

แม้จะไม่มีโบราณสถานขนาดใหญ่หลงเหลืออยู่ แต่แนวกำแพงเมืองและซากฐานของแหล่งโบราณสถานก็ได้รับการขุดแต่งอย่างดี มีป้ายบอกเล่าถึงความผูกพันของชาวบ้านที่มีต่อโบราณสถานแห่งนี้ เมืองโบราณแวดล้อมด้วยสวนผลไม้อันร่มรื่น น่าเดินเที่ยวชม ในฤดูผลไม้ราวเดือน ม .ค .-มี .ค . จะมีผลไม้นานาชนิดจากสวนของชาวบ้านย่านนี้ออกมาวางจำหน่าย เช่น มะปรางหวาน ส้มโอ มะม่วง กระท้อนหวาน เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีผลไม้ แปรรูป เช่น มะม่วงแช่อิ่ม กระท้อนแช่อิ่ม เป็นต้น

ประวัติ ในอดีตบริเวณเมืองโบราณดงละครเป็นป่าดงไม่ค่อยมีใครย่างกรายเข้าไป เล่ากันว่ามักได้ยินเสียงมโหรีดังแว่วคล้าย มีการเล่นละครอยู่ข้างในดงไม้ ชาวบ้านจึงเรียกว่า ดงละคร และยังเชื่อว่าภายในดงไม้นั้นเป็นเมืองลับแล หากใครพลัดหลงเข้าไปก็ยาก ที่จะหาทางกลับออกมาได้ ต่อมาเมื่อราว 50 ปีที่แล้ว ชาวบ้านจากฉะเชิงเทราได้โยกย้ายเข้ามาทำสวนผลไม้ กระทั่งกลายเป็นสวนร่ม ครึ้มไปทั่วอย่างที่เห็นในปัจจุบัน เมืองโบราณดงละครได้รับการขุดค้นครั้งแรกในปี พ .ศ . 2515 แต่การทำงานยังไม่คืบหน้า กระทั่งในปี พ.ศ.2531 จึงมีการขุดค้น อีกครั้งและทำผังเมืองโบราณแห่งนี้ขึ้น ตามพระราชดำริของสมเด็จ พระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี นับแต่นั้นมาเมืองโบราณดงละครจึงเป็นที่สนใจมากขึ้น มีการศึกษาค้นคว้าเพิ่มขึ้น สามารถเชื่อมโยงถึงการตั้งหลักแหล่งของมนุษย์ก่อนประวัติศาสตร์ในแถบ ริมคลองบ้านนา จ . นครนายก เมืองโบราณดงละครมีผังเมืองเป็นรูปไข่หรือวงรี มีคันดิน และคูน้ำล้อมรอบ อันเป็นลักษณะผังเมืองยุคทวารวดี -ลพบุรี ระหว่าง พุทธศตวรรษที่ 14-19 สภาพภูมิประเทศของเมืองคล้ายกระทะคว่ำ มีเนินสูงราว 30 ม . ทางด้านตะวันออกเรียกว่า หนองกระพ้อ มีประตู ทางเข้าเมืองและสระน้ำอยู่ทั้งสี่ทิศ สันนิษฐานว่าชุมชนนี้มีการ ติดต่อกับต่างชาติเพื่อแลกเปลี่ยนสินค้า เพราะในอดีตชุมชนดงละคร ตั้งอยู่ใกล้ชายฝั่งทะเลซึ่งอยู่ลึกเข้าไปในแผ่นดินปัจจุบัน โดยใช้แม่น้ำ นครนายกล่องเรือออกสู่ทะเลได้สะดวก ซากฐานโบราณสถานสองแห่งที่เหลืออยู่นอกกำแพงเมือง สันนิษฐานว่าเป็นศาสนสถานในศาสนาพุทธ สร้างขึ้นในราวพุทธศตวรรษที่ 18 ทางกรมศิลปากรได้กำหนดให้เป็นโบราณสถานหมาย เลข 1 และโบราณสถานหมายเลข 2 สิ่งน่าสนใจ โบราณสถานหมายเลข 1 ก่อเป็นแนวกำแพงแก้วเตี้ยๆ กว้าง 32 ม . ยาว 43 ม . มีทางเข้าด้านทิศใต้ ภายในมีแท่นตั้งรูป เคารพ โบราณสถานแห่งนี้ตั้งอยู่ท่ามกลางความร่มรื่นของไม้ใหญ่ ได้รับการบูรณะปรับแต่งเป็นสนามหญ้ารอบบริเวณโบราณสถาน

นิทรรศการโบราณวัตถุ ตั้งอยู่ใกล้กับโบราณสถาน หมายเลข 1 จัดแสดงนิทรรศการข้อมูลเกี่ยวกับเมืองโบราณดงละคร และโบราณวัตถุที่ขุดได้ในบริเวณนี้ เช่น เศียรพระพุทธรูปกาไหล่ ทองสมัยทวารวดี แผ่นทอง เมล็ดข้าวสารดำ เตาหลอมโลหะขนาด เล็ก ชิ้นส่วนเครื่องปั้นดินเผาสมัยทวารวดี เศษกระเบื้องของจีน สมัยราชวงศ์ถัง คันฉ่องสำริด อายุราวพุทธศตวรรษที่ 18 เป็นต้น @ โบราณสถานหมายเลข 2 ตั้งอยู่ใกล้โบราณสถานหมาย เลข 1 เป็นบ่อศิลาแลง กว้าง 3.7 ม . ยาว 4 ม . ลึกประมาณ 2 ม . ภายในบ่อมีสถูปขนาดเล็กทรงกระบอกทำด้วยศิลาแลงซ้อนกันสอง ชั้น นอกจากนี้ยังพบพระพุทธรูปและแม่พิมพ์ดินเผาแบบทวารวดี เครื่องประดับต่าง ๆ ได้แก่ แหวน กำไล ต่างหู ลูกปัด หินมีลายสลัก คล้ายตราประทับ สันนิษฐานว่าอาจเป็นสถูปของบุคคลสำคัญ

บ่อน้ำทิพย์ เป็นบ่อก่อด้วยคอนกรีตลึกลงไปคล้ายบ่อ บาดาล มีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 4 ม . ไม่มีประวัติที่ชัดเจน แต่ จุดที่เป็นบ่อน้ำทิพย์เคยเป็นแนวแม่น้ำนครนายกสายเดิมซึ่งเปลี่ยน ทางเดินในภายหลัง ใกล้กันมีแนวคูเมืองโบราณ ซึ่งเป็นคันดินสูง ประมาณ 6 ม . และมีบ่อศิลาแลง สันนิษฐานว่าเป็นบ่อศิลาแลงที่ นำไปสร้างกำแพงเมืองในสมัยนั้น บ่อน้ำทิพย์เป็นที่รู้จักของชาวนครนายกในช่วงปี พ .ศ . 2533 เมื่อโรงเจสว่างอริยธรรมสถาน นครนายก ได้อัญเชิญเซียนซือจาก นครสวรรค์มาประทับทรง เซียนซือในร่างทรงได้ตรงมายังบ่อน้ำ ทิพย์แห่งนี้และแนะนำให้นำน้ำในบ่อไปประพรมโรงเจเพื่อเป็นสิริ มงคล หลังจากนั้นชาวบ้านก็พากันมาตักน้ำจากบ่อน้ำทิพย์ไปประพรมและดื่มกินโดยเชื่อว่าจะทำให้มีโชคลาภ เมื่อวันที่ 11 พ .ย. 2542 นายอำเภอเมืองนครนายกได้ทำพิธีตักน้ำจากบ่อน้ำทิพย์ เพื่อนำไป ใช้ประกอบพิธีอภิเษกในวโรกาสเฉลิมพระชนมพรรษาครบหกรอบเมื่อวันที่ 5 ธ .ค.2542

ขี่จักรยานชมเมืองโบราณ เส้นทางจักรยานจะเลาะขอบ คูเมือง ซึ่งเป็นแนวคันดินติดกับกำแพงเมืองด้านนอก ระยะทาง 2.1 กม . แบ่งเป็นสี่ช่วง แต่ละช่วงคือประตูเมืองโบราณทั้งสี่ทิศ สภาพ เส้นทางค่อนข้างแคบ แต่ไม่สูงชัน ร่มครึ้มไปด้วยต้นไม้ ตลอดเส้น ทางมีป้ายบอกเล่าเรื่องราวต่าง ๆ อันเกี่ยวโยงระหว่างชาวบ้านย่าน นี้กับเมืองโบราณดงละคร หรือเมืองลับแลตามตำนานที่ชาวบ้าน เล่าขานกันมา เช่น ป้ายหน้าบ้านนางสุรินทร์ กลิ่นหอม เล่าว่านาง สุรินทร์เคยเดินผ่านเมืองลับแลเมื่อปี พ .ศ . 2539 และเห็นภาพลวง ตาเป็นบ้านเรือนแบบไทย นอกจากนี้ตลอดเส้นทางยังผ่านสวน ผลไม้ต่างๆ เช่น สวนมะปรางหวาน มะยงชิดซึ่งจะออกผลในราว เดือน ก .พ . กระท้อนหวานซึ่งจะออกผลปลายเดือน พ.ค. – มิ.ย.

ปัจจุบันนักท่องเที่ยวสามารถเที่ยวชมโบราณสถานบ้านดงละครแห่งนี้ได้โดยสามารถเดินทางจากนครนายก วิ่งย้อนกลับมาทางเส้นทางธัญบุรี ประมาณ 2 กิโลเมตร จะถึงสี่แยกเลี้ยวซ้ายเข้าทางหลวงหมายเลข 3076 (นครนายก - บ้านสร้าง ) ซึ่งเป็นถนนเลียบคลองส่งน้ำใช้ระยะทางประมาณ 6.5 กิโลเมตร จะถึงโบราณสถานบ้านดงละคร การเดินทางโดยรถโดยสาร สามารถขึ้นรถสองแถวได้ที่ท่ารถโดยสารท่าทราย หน้าธนาคารกรุงเทพฯ ในตลาดนครนายก ราคาค่าโดยสารคนละ 15 บาท รถออกเวลา 06.00 - 17.00 น

แหล่งเรียนรู้อำเภอบ้านนา

ชุมชนบ้านทุ่งกระโปรงป ตำบลป่าขะ อำเภอบ้านนา จังหวัดนครนายก

ข้อมูลทั่วไป ประวัติหมู่บ้านทุ่งกระโปรง สภาพทั่วไปของหมู่บ้านทุ่งกระโปรง หมู่ 12 ตำบลป่าขะ อำเภอบ้านนา จังหวัดนครนายก หมู่บ้านแห่งนี้ก่อตั้งมาประมาณ 70 กว่าปีมาแล้ว สมัยก่อนหมู่บ้านมีพื้นที่เป็นป่ารก เป็นที่อยู่ของสัตว์ป่านานาชนิด และบริเวณนี้จะเป็นทางเดินผ่านของช้างป่า เวลาฝูงช้างป่าเดินผ่านมาในหมู่บ้าน ชาวบ้านที่เห็นฝูงช้างป่าก็จะตีกะโปง (มีลักษณะทรงกลมยาว ใช้ไม่ไผ่สีสุกทำ มีรูใช้ไม้ตี ) เพื่อบอกให้ชาวบ้านที่อยู่รู้ตัวเพื่อหลบโขลงช้างป่า (ช้างป่าในสมัยก่อนจะมีความดุร้ายมาก ) หรือเมื่อหมู่บ้านมีเรื่องสำคัญเขาจะตีกะโปงเพื่อเรียกชาวบ้านมาประชุม หรือบอกข่าวต่างๆ จึงเรียกว่า หมู่บ้านทุ่งกะโปง ต่อมาจึงเพี้ยนจากคำว่า กะ เป็น กระ และ จากคำว่า โปง ก็เป็น โปรง ชุมชนกลุ่มแรกที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานในหมู่บ้านนี้ ทราบว่าเป็นคนทางภาคอีสาน แต่ไม่ทราบว่าเป็นคนจังหวัดใด และชื่ออะไร

สภาพทางภูมิศาสตร์ สภาพทางภูมิศาสตร์ของหมู่บ้านของหมู่บ้าน สภาพเป็นทุ่งนาสลับกับสวนผลไม้ และสวนผัก ฟาร์มปศุสัตว์ (สุกร ) มีถนนลาดยางเข้าหมู่บ้านกับถนนลูกรัง ที่ชาวบ้านใช้สัญจรไปมา อยู่ทางทิศเหนือของอำเภอบ้านนา ระยะทาง 12 กิโลเมตร พื้นที่เป็นที่ราบลุ่ม พื้นที่นาและสวนผักสลับกับพื้นที่ดอนเป็นสวนผลไม้ มีคลองบ้านนาและคลองห้วยถ่านผ่านหมู่บ้าน ทางด้านทิศตะวันตกและทางทิศตะวันออก

จำนวนครัวเรือน จำนวนครัวเรือนทั้งหมด 94 ครัวเรือนจำนวนประชากรทั้งหมด 318 คน ชาย 148 หญิง 170 คน

อาณาเขต ทิศเหนือติดต่อ หมู่ที่ 8 บ้านคลองห้วยถ่าน ต .ป่าขะ - ทิศใต้ติดต่อ หมู่ที่ 13 บ้านคลองนางหงส์ ต .ป่าขะ ทิศตะวันออกติดต่อ หมู่ที่ 1 บ้านเขาดิน ต .ศรีกะอาง - ทิศตะวันตกติดต่อ หมู่ที่ 7 บ้านกร่างประตูวัง ต .ป่าขะ

พื้นที่และสภาพดิน ชุมชนบ้านทุ่งกระโปรงมีพื้นที่ทั้งหมด จำนวน 1,240 ไร่ มีพื้นที่ทำการเกษตร จำนวน 1,200 ไร่ - แบ่งเป็นพื้นที่ปลูกสร้างอาคารบ้านเรือน จำนวน 40 ไร่ - ดินส่วนใหญ่ไม่มีปัญหา เพราะได้รับการปรับปรุงบำรุงดินสม่ำเสมออย่างต่อเนื่อง โดยการใช้ปุ๋ยชีวภาพ และปุ๋ยพืชสด การประกอบอาชีพ - อาชีพทำนา จำนวน 12 ครัวเรือน - อาชีพทำสวน จำนวน 60 ครัวเรือน - อาชีพปลูกผักสวนครัว จำนวน 60 ครัวเรือน - อาชีพเลี้ยงสัตว์ ได้แก่ วัว กระบือ จำนวน 5 ครัวเรือน - อาชีพค้าขาย จำนวน 10 ครัวเรือน - อาชีพรับจ้าง จำนวน 5 ครัวเรือน - อาชีพรับราชการ จำนวน 2 ครัวเรือน

ชุมชนและสังคม ชุมชนหมู่บ้านทุ่งกระโปรง หมู่ 12 ต .ป่าขะ อ .บ้านนา จ .นครนายก มีอาชีพหลัก คือ อาชีพทำการเกษตร ได้แก่การทำสวน ไม้ผล เช่น ปลูกกระท้อน ส้มโอ มะยงชิด ไผ่ตง มีการปลูกพืชผักเป็นหลัก ส่วนพืชผักที่ปลูก จะเป็นพืชชนิดผักสวนครัว และพืชผักสมุนไพร ได้แก่ ข่า ตะไคร้ มะกรูด มะนาว พริก โหระพา กระเพรา ชะพลู แมงลัก ผักชะอม มะเขือ ตำลึง บวบ ผักกุยช่าย ผักหวาน ผักกรูด แต้ว ชะมวง สเม็ด ผักปลัง เตยหอม เป็นต้น รองลงมาได้แก่การ ทำนา ปัจจุบันจะเปลี่ยนจากการทำนาดำ มาเป็นนาหว่านแทน เหตุผลเพราะในเรื่องของต้นทุนสูง ประกอบการไม่มีแรงงานพอในการทำนา จึงทำให้วิถีชีวิตของอาชีพการทำนาเปลี่ยนไป

ชุมชนบ้านทุ่งกระโปรงยังมีกลุ่มผู้ค้าขายอีกจำนวนหนึ่ง ส่วนใหญ่จะนำผลผลิตที่ได้จากการเพาะปลูกไปจำหน่ายยังตลาดใกล้บ้าน จุดเด่นของพืชผักผลไม้ที่นี่จะเป็นผลไม้และผักปลอดสารพิษ ซึ่งมีการจดทะเบียนกลุ่มผู้ปลูกผักปลอดสารพิษอยู่ด้วย และจะมีการสุ่มตัวอย่างตรวจพืชผักอยู่เป็นประจำ นอกจากนี้ยังมีการเลี้ยงสัตว์ไว้เพื่อบริโภค และเพื่อขายบ้าง เช่น กระบือ หมู ไก่ โดยมูลสัตว์เหล่านี้สามารถนำมาทำเป็นปุ๋ยหมักอินทรีย์ได้เพื่อเป็นการลดรายจ่ายได้อีกเหมือนกัน วิถีชีวิตความเป็นอยู่ของชุมชนบ้านทุ่งกระโปรง มีความเป็นอยู่เป็นอยู่ที่เรียบง่ายใช้วิถีชีวิตแบบพออยู่พอกิน ทุกบ้านปลูกพืชผักที่สามารถนำมาบริโภคได้ภายในครัวเรือน จนทำเป็นเป็นธุรกิจค้าขายให้กับชุมชนอื่นๆ ทุกคนอยู่กันด้วยความรัก ความสามัคคี แบ่งปันเอื้ออาทรซึ่งกันและกัน ทุกคนในหมู่บ้านมีความขยันเป็นหลักในการประกอบอาชีพ จุดที่น่าสนใจของหมู่บ้านแห่งนี้คือ ร้านค้าในหมู่บ้านไม่มีการจำหน่าย สุรา หรือบุหรี่ สิ่งเสพติดต่าง ไม่มีการเล่นการพนัน

ประเพณีวัฒนธรรม และการพัฒนาสังคม ทุกคนในหมู่บ้าน มีความรักความสามัคคีการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน เมื่อมีงานบุญ ประเพณีต่างๆ ทุกคนต่างมาช่วยงานกันทั้งหมู่บ้าน เช่น ประเพณีทำบุญกลางบ้าน บุญสงกรานต์ แห่เทียนเข้าพรรษา ลอยกระทง หรือการช่วยเหลืองานในชุมชน เช่น การพัฒนาหมู่บ้านหรือการช่วยเหลือในยามที่หมู่บ้านเกิดอุทกภัยจากธรรมชาติ ทุกคนให้ความร่วมมือเป็นอย่างดี 9. ทรัพยากรของชุมชน ด้านบุคลากร ได้แก่ ผู้นำชุมชน ที่มีวิสัยทัศน์ในการทำงาน สามารถเปลี่ยนทัศนคติ ความคิดและการกระทำ เพื่อก่อให้เกิดทักษะ ทางเลือกที่ดีในการประกอบอาชีพให้กับคนในชุมชน โดยใช้หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในการจัดกระบวนการเรียนรู้ และยังทำตนเป็นแบบอย่างที่ดีให้กับคนในชุมชนได้ประพฤติปฏิบัติตาม โดยยึดหลัด คุณธรรม จริยธรรมของผู้นำที่ดี ด้านภูมิปัญญาท้องถิ่น มีภูมิปัญญาหรือผู้รู้ในชุมชนที่สามารถถ่ายทอดความรู้ได้ในเรื่องของเศรษฐกิจพอเพียงที่ดำเนินชีวิตอยู่เป็นประจำ การปลูกผักปลอดสารพิษ ปลูกพืชผักสมุนไพรพื้นบ้าน ปลูกพืชไม้ผล แปรรูปกระท้อนสามรส กลุ่มทำปุ๋ยหมักอินทรีย์ชีวภาพ และกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต

ฐานการเรียนรู้

ฐานที่ 1 พืชผักสมุนไพรพื้นบ้าน ซกินปลาเป็นหลัก กินผักเป็นยาป เป็นอีกกิจกรรมหนึ่งที่ภูมิปัญญาที่ชื่อ คุณลุงบิ๊ว เกตุแก้ว อายุ 82 ปี ได้เริ่มต้นทำเป็นแบบอย่างให้กับลูกหลานได้ดำเนินวิถีชีวิตมาเกือบ 40 ปี และปัจจุบันสามารถสอดคล้องกับหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงได้เป็นอย่างดี

ฐานที่ 2 ผักพื้นบ้านปลอดสารพิษ ลุงจุ่น ช้อนทอง และคุณประจวบ ช้อนทอง ปลูกผักพื้นบ้านโดยคำนึงถึงผู้บริโภคเป็นหลัก ผักที่ออกจำหน่ายต้องปลอดภัยจากสารพิษ เช่น ใบแต้ว เสม็ด ชะมวง มะกอก มันปู ตำลึง กะเพรา โหระพา ข่า และตะไคร้ ซึ่งเป็นผักพื้นบ้านขยายพันธุ์ได้ง่าย เหมาะสมกับวิถีชีวิตแบบพอเพียง

ฐานที่ 3 สวนไม้ผลปลอดสารพิษ สภาพพื้นที่ของบ้านทุ่งกระโปรงประกอบไปด้วยทรัพยากรแหล่งน้ำและความอุดมสมบูรณ์ของพืชพรรณไม้ผลอันประกอบไปด้วยกระท้อน ส้มโอ มะไฟ มะกรูด มะนาว หรือแม้กระทั่งไผ่ตง ฯลฯ คุณลุงประสิทธิ์ ผ่องแผ้ว อายุ 70 ปี ภูมิปัญญาด้านนี้พูดถึงรายได้ของชุมชนทุ่งกระโปรง มาจากการจำหน่ายผลผลิตทางการเกษตร โดยเฉพาะผลกระท้อนที่รสชาดอร่อยเป็นที่นิยมของผู้บริโภค

ฐานที่ 4 ปุ๋ยอินทรีย์ชีวภาพ กิจกรรมที่บ่งบอกถึงวิถีชีวิตของชุมชนทุ่งกระโปรง สภาพความเป็นอยู่และจิตสำนึกของคน ในด้านความขยัน อดทน ซื่อสัตย์ สุจริต เอื้ออาทรซึ่งกันและกัน ภูมิปัญญาท่านนี้ชื่อ นายทวี มณฑา อายุ 59 ปี เป็นผู้ริเริ่มโครงการ ปลูกผัก ล้อมรั้ว ครอบครัวมีรายได้ จากการประกอบอาชีพปลูกผักปลอดสารพิษทำเกษตรแบบหวังผล ทำให้เกิดแนวคิดในการนำทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชนมาทำปุ๋ยหมักอินทรีย์ชีวภาพ เพื่อลดรายจ่ายและเพิ่มรายได้ให้กับครัวเรือน

ฐานที่ 5 แปรรูปกระท้อนสามรส ภูมิปัญญาด้านนี้ได้แก่ คุณป้าทองใบ เอกฉัตร อายุ 70 ปีและคุณจิราพร เอกฉัตร อายุ 44 ปี เป็นผู้คิดค้นสูตรการแปรรูปผลไม้ที่สามารถเก็บไว้ได้นานเป็นปีและคงคุณค่าของรสชาดได้อย่างสมบูรณ์ โดยวิธีทางธรรมชาติไม่เน้นการแปรรูปด้วยเทคโนโลยี

ปัจจัยที่ส่งผลให้ชุมชนประสบความสำเร็จ 1. ผู้นำชุมชน นายทวี มณฑา มีบทบาทเป็นผู้นำอย่างไม่เป็นทางการตั้งแต่เริ่มกลับมาจากกรุงเทพฯ โดยการพูดคุย ชักชวนให้คนในชุมชนเกิดจิตสำนึกในการพึ่งพาตนเองเปลี่ยนแปลงแบบแผนการผลิตให้เป็นการผลิตแบบผสมผสาน ตามแนวทางปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ต่อมาได้มีบทบาทเป็นผู้นำอย่างเป็นทางการ โดยได้รับการเลือกตั้งเป็นผู้ใหญ่บ้านในปี พ .ศ .2547 และเป็นหมอดินอาสา ที่ให้ความรู้กับชาวบ้านในการพัฒนาปรับปรุงบำรุงดินโดยใช้ปุ๋ยชีวภาพ แนวคิดสำคัญที่นายทวี มณฑา หรือผู้ใหญ่ทวี มณฑา เน้นย้ำเป็นประจำ คือ ซปลูกทุกอย่างที่เรากิน กินทุกอย่างที่เราปลูก ปลูกทุกอย่างที่เราขาย ขายทุกอย่างที่เราปลูก ทำของทุกอย่างที่เราใช้ และใช้ของทุกอย่างที่เราทำป ซึ่งเป็นปัจจัยหนึ่งที่นำพาชาวบ้าน ในชุมชนทุ่งกระโปรงปรับเปลี่ยนทัศนคติของตนเอง เปลี่ยนแปลงความคิดสู่การปฏิบัติตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง เป็นองคาพยพ ทั้งชุมชน 2. ผู้นำการเปลี่ยนแปลง (Change Agents) การทำงานพัฒนาชนบทแนวใหม่ของบุคลากรหรือปราชญ์ชาวบ้าน ต้องปรับบทบาทใหม่ ต้องเลิกความเคยชินในระบบและวิธีการเดิม และต้องเข้าใจองค์รวม ซการพัฒนาชุมชน มิใช่การสงเคราะห์หรือการนำเงินทุ

ไปแจกหรือเปรียบเทียบเช่นเดียวกับการที่ ซชุมชนอยากกินปลา นักการศึกษาจะต้องสร้างกระบวนการเรียนรู้ ให้ชุมชนรู้จักเครื่องมือจับปลาป เพื่อใช้ในการจับปลา หรือให้ชุมชนรู้จักเลี้ยงปลา ไม่ใช่นำปลาไปแจก เพราะหมดยุคสมัยในการทำเช่นนั้นแล้ว ดังนั้น บุคคลที่มีภาวะผู้นำหรือจิตสาธารณะ จัดรูปแบบของการรับรู้เหมือนคนในชุมชน และรูปแบบภายนอกชุมชน โดยมีครู กศน . ปราชญ์ชาวบ้าน (ภูมิปัญญาท้องถิ่น ) ผู้นำท้องถิ่น ผู้นำ อช . และผู้นำเยาวชน กำหนดบทบาทการทำงานร่วมกันกับประชาชนในชุมชน ให้เกิดผู้นำการเปลี่ยนแปลง นำสู่การจัดทำแผนแม่บทชุมชน

3. องค์กรภาคีพัฒนา /เครือข่าย การมีส่วนร่วมของภาคีพัฒนาเชิงบูรณาการเช่น นายอำเภอบ้านนา (นายคันฉัตร ตันเสถียร )พัฒนาชุมชน เกษตร สาธารณสุข สสส . วัฒนธรรมจังหวัด ตำรวจ โรงเรียน และ กศน . เป็นแนวทางหนึ่งในการพัฒนาการขับเคลื่อนปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง โดยขับเคลื่อนทุกกระบวนการไปพร้อมๆ กัน ซึ่งทุกหน่วยงานมีศักยภาพที่แตกต่างกัน ทั้งทางด้านงบประมาณ และบุคลากร แต่กลุ่มเป้าหมายเดียวกัน ผลประโยชน์จึงตกอยู่กับประชาชนและชุมชนอย่างแท้จริง 4. วิถีชีวิตของชุมชน เป็นชุมชนที่มีความรักใคร่ สามัคคี เอื้ออาทร แบ่งปันซึ่งกันและกัน ไม่เห็นแก่ประโยชน์ส่วนตน มีความซื่อสัตย์สุจริต ขยัน อดทน ต่อการประกอบอาชีพ ซึ่งจะมองเห็นได้จากการประกอบอาชีพ อันเป็นวิถีของความพอเพียงอย่างเห็นได้ชัด ได้แก่ การประกอบอาชีพที่สุจริต ไม่เบียดเบียนผู้อื่น ปลูกพืชผักโดยไม่ใช้สารเคมี มีจิตสำนึกในความปลอดภัยของผู้บริโภค ไม่หวังผลประโยชน์เรื่องการค้า แต่คำนึงถึงผู้บริโภคเป็นหลัก ดังคำกล่าวที่ว่า ซเรากิน คนอื่นกิน จึงต้องปลอดภัยจากสารพิษป สิ่งที่ค้นพบก็คือ ชุมชนแห่งนี้จะประกอบอาชีพโดยใช้ ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเป็นหลักในการดำเนินชีวิต และการประกอบอาชีพกันทั้งชุมชน โดยไม่เน้นบ้านใดบ้านหนึ่งเท่านั้น เหตุผลนี้เองจึงทำให้ชุมชนบ้านทุ่งกระโปรงเกิดการพัฒนาไปพร้อมๆ กันทั้งชุมชน

5. การทำงานเป็นทีม ระบบการทำงานที่มีการวางแผนการจัดการ การบริหารที่ดีย่อมมีความสำเร็จ ตามเป้าหมาย โดยนำหลักการการมีส่วนร่วมขององค์กรและชุมชนมาบริหารจัดการ ประกอบด้วย ผู้นำทีม บุคลากรหรือสมาชิกในกลุ่ม มาสร้างความเข้าใจในวัตถุประสงค์และเป้าหมายอย่างชัดเจนแน่นอน มีความยืดหยุ่นในอันที่จะเลือกวิธีปฏิบัติให้เหมาะสมกับงาน มีการกำหนดบทบาทของบุคคลในกลุ่มให้ชัดเจน และมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรมของกลุ่ม ภายใต้การแลกเปลี่ยนเรียนรู้แสดงความคิดเห็นร่วมกัน ซึ่งอาจเรียกได้ว่า งานที่จะสำเร็จได้ต้องมี Teem Work ที่ดีในองค์กรหรือชุมชน ศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอบ้านนา มีบุคลากรและทีมงานที่มีความสามารถ ที่แตกต่างกัน โดยนำศักยภาพเหล่านั้นมาหล่อหลอมให้เป็นหนึ่งเดียว ในการปฏิบัติงานให้ประสบผลสำเร็จ ทุกคนช่วยกันทำงานเป็นระบบโดยมีชุมชนทุ่งกระโปรงเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนกิจกรรม แหล่งเรียนรู้กับภูมิปัญญาท้องถิ่น จนประสบผลสำเร็จ เป็นหมู่บ้านต้นแบบเศรษฐกิจพอเพียง

ผลการดำเนินงานแหล่งเรียนรู้ การจัดแหล่งเรียนรู้ให้เป็นฐานเรียนรู้ โดยใช้หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในการขับเคลื่อนกิจกรรมของชุมชนบ้านทุ่งกระโปรง หมู่ 12 ตำบลป่าขะ อำเภอบ้านนา จังหวัดนครนายก ตั้งแต่เดือนมกราคม พ .ศ . 2549 ถึง 15 กันยายน พ .ศ . 2550 ปรากฏว่ามีผู้เข้าเยี่ยมชมและศึกษาเป็นจำนวนมากประมาณ 54 ครั้ง ปริมาณของผู้เข้ารับการศึกษา จำนวน 1,809 คน ซึ่งมีทั้งหน่วยงานภาครัฐ และเอกชน นิสิตนักศึกษาจากสถาบันต่างๆ ผู้นำชุมชน ประชาชนทั่วไปที่สนใจ มาศึกษาหาความรู้จากฐานเรียนรู้ของ หมู่บ้านทุ่งกระโปรง แห่งนี้ จากการดำเนินงานของการจัดแหล่งเรียนรู้ในชุมชน ให้เป็นฐานการเรียนรู้โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นผู้ถ่ายทอดองค์ความรู้ให้กับกลุ่มเป้าหมายของผู้รับบริการทำให้ผู้รับบริการทุกกลุ่มเป้าหมายเกิดแนวคิด นำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไปใช้ให้เกิดประโยชน์กับตนเอง ครอบครัว สังคม และประเทศชาติได้อย่างยั่งยืน ทุกคนเกิดความพึงพอใจ และมีคุณภาพชีวิตที่ดี ชุมชนอยู่อย่างมีความสุข โดยประเมินได้จากการ ใช้แบบสอบถาม สังเกตพฤติกรรม การซักถาม การจดบันทึก และฝึกปฏิบัติจริง ของผู้รับบริการที่สนใจ และนำกลับไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อไป

แหล่งเรียนรู้อำเภอปากพลี

วัดคลองคล้า บ้านคลองคล้า ตำบลหนองแสง อำเภอปากพลี จังหวัดนครนายก

ประวัติความเป็นมา วัดคลองคล้าหรืออีกชื่อหนึ่งที่เป็นทางการว่า ซวัดศรีมงคลป ตั้งอยู่หมู่ที่ 1 บ้านคลองคล้าตำบลหนองแสง จากหลักฐานจารึกที่ผนังพระอุโบสถด้านนอกความว่า ซพ .ศ . 2471 นายผาลีช่างปั้นป ผู้เขียนสันนิษฐานว่าพระอุโบสถถูกสร้างในช่วง พ .ศ . 2470 แต่เดิมวัดคลองคล้าตั้งอยู่ที่บ้านหนองหัวเสือเมื่อมีการจัดตั้งตำบลแบ่งหมู่บ้าน วัดคลองคล้าจึงมาอยู่ที่บ้านคลองคล้า ตำบลหนองแสง ส่วนบ้าน หนองหัวเสือนั้นไปขึ้นกับตำบลโคกกรวด วัดมีเนื้อที่ทั้งสิ้น 3 ไร่ 2 งาน 88 ตารางวา เจ้าอาวาสปัจจุบัน คือพระครูสุทธิธรรมานันท์

ความสำคัญของวัดคือ วัดคลองคล้า เป็นวัดศรัทธาของคนไทยพวนสร้างและบูรณะทำบุญมาตลอด จากการสัมภาษณ์พระครูสุทธิธรรมานันท์ ท่านกล่าวว่า ซพระอุโบสถหลังใหม่นี้ย้ายมาสร้างแทนหลังเดิมที่ชำรุด มีการลอกแบบภาพปริศนาธรรมจากพระอุโบสถหลังเดิมมาด้วยเหมือนเดิมทุกประการ โดยช่างชื่อผาลี เนื่องจากอวน ภาพปริศนาธรรมเป็นภาพจิตรกรรมปูนปั้นนูนสูงแสดงไว้ที่ผนังรอบนอกบริเวณฐานพระอุโบสถมีทั้งสิ้น 16 ภาพป ใน 16 ภาพปั้นมีภาพที่เขียนคำบรรยาย 4 ภาพ นายผาลี เนื่องจากอวน ช่างผู้ปั้นภาพปริศนาธรรมวัดคลองคล้า เกิดเมื่อปี พ .ศ . 2424 ที่บ้าน เกาะหวาย ในตอนหลังได้ไปจับจองที่นำทำกินที่บ้านท่ากระทุ่มเขตติดต่อตำบลท่าเรือ ท่านเป็นชาวนา ที่ชอบอ่านหนังสือมาก ชอบสนทนาธรรมกับเจ้าอาวาส เช่น วัดฝั่งคลอง วัดคลองคล้า วัดคลองตะเคียน มีฝีมือทางด้านศิลปะปูนปั้น แกะสลักไม้ จึงได้ปั้นภาพปริศนาธรรมที่วัดคลองคล้าในปี พ .ศ . 2471 เมื่อมีอายุได้ 47 ปี (ประดิษฐ์ เนื่องจากอวน , สัมภาษณะ 26 พฤษภาคม 2550)

ในส่วนภาพประกอบอื่น ๆ อีกจำนวน 12 ภาพ คณะผู้เขียนได้นำภาพปริศนาธรรมไปให้พระครูสุนทรวิสุทธิ์ เจ้าอาวาสรสบกเขียวดูเพื่อถอดความหมาย พระครูสุนทรวิสุทธิ์ กล่าวว่าภาพปริศนาธรรมเหล่านี้เป็นภาพเกี่ยวกับคำพังเพยตัวอย่างเช่น ภาพจับเสือไปไถนา จับแมวไปแจวเรือ โบราณห้ามทำเพราะผิดวิสัย ฯลฯ สรุปว่าภาพปริศนาธรรมที่ฐานอุโบสถวัดคลองคล้ามีจำนวนทั้งสิ้น 16 ภาพ มี 4 ภาพที่มีคำบรรยายประกอบ อีก 12 ภาพ ไม่มีคำบรรยาย มีจารึกชื่อผู้ปั้น คือ นายผาลี เนื่องจากอวน ปั้นเมื่อปี พ .ศ . 2471 ด้วยความศรัทธาที่จะให้ภาพปริศนาธรรมเหล่านั้นเป็นธรรมทาน เมื่อมีผู้มาพบอ่านก็ให้ประสพความสุขไปตลอดชาติและภาพปริศนาธรรมเหล่านี้ได้สื่อถึงนิสัยของคนไทยพวนที่มุ่งมั่นในพระพุทธศาสนา ประพฤติปฏิบัติตนอยู่ใ

ศีลธรรม ดังคำสัมภาษณ์นายประดิษฐ์ เนื่องจากอวน ตอนหนึ่งว่า ซคนพวนที่มาจากเชียงขวางอยู่ที่ไหนก็จะสร้างวัด บำรุงวัดแล้วก็เอาประเพณีต่าง ๆ มาด้วย รักสงบร่มเย็นเป็นสุข รังเกียจการเบียดเบียนซึ่งกันละกัน มันเป็นสุขที่สวนทางกับบ้านเมืองในปัจจุบันนี้ อยากรื้อฟื้นให้สังคมในปัจจุบันนึกหวนถึงสมัยโบราณซึ่งอยู่อย่างร่มเย็นเป็นสุขถึงแม้ว่าคนจะเยอะแย่งกันใช้แย่งกันอยู่ก็สามารถที่จะฟื้นให้ดำรงอยู่ได้ เอาตัวอย่างโบราณเราจะได้สงบร่มเย็นป

พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านไทยพวนวัดฝั่งคลอง

ตำบลเกาะหวาย อำเภอปากพลี จังหวัดนครนายก

ประวัติความเป็นมา พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านไทยพวนวัดฝั่งคลอง ถือเป็นแหล่งเรียนรู้ที่สำคัญในการแสดงถึงวิถีชีวิตของชุมชนมีความเกี่ยวข้องกับคนในชุมชนทำให้คนรุ่นหลังได้ทราบถึงประวัติของท้องถิ่นรวมถึงความเป็นมาของบรรพบุรุษที่สืบทอดกันหลายชั่วอายุคน เห็นถึงประเพณี วิถีชีวิต วัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ตกทอดสืบต่อกันมา จากการศึกษาเอกสารและการสัมภาษณ์พระครูวิริยานุโยค (สมบัติ บุญประเสริฐ ) เจ้าอาวาสวัดฝั่งคลองปัจจุบัน ได้ตระหนักถึงคุณค่ามรดำทา

วัฒนธรรมพื้นบ้านไทยพวน เห็นว่าควรแก่การรักษาไว้เป็นสมบัติของชาติ ท่านจึงได้ค้นคว้าความเป็นอยู่ของไทยพวนบ้านฝั่งคลอง และสนใจเก็บสะสมของเก่าไทยพวน รวมถึงสอบถามประชาชนในพื้นที่ ที่มีของเก่าที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์ไว้ นำมารวบรวมเก็บรักษาไว้ ให้เป็นหลักฐาน มูลเหตุที่ทำให้ต้องดำเนินการจัดทำพิพิธภัณฑ์ เมื่อปี พ .ศ . 2541 กรมศิลปาการได้จัดส่งเจ้าหน้าที่มาเยี่ยมนมัสการวัดต่างๆและได้มาเยี่ยมวัดฝั่งคลองได้พิจารณาเห็นความศรัทธาพระครูวิริยานุโยค ตระหนักถึงคุณค่ามรดำทางวัฒนธรรมท้องถิ่น จึงได้กราบอาราธนานิมนต์ให้เข้าร่วมประชุมสัมมนาศึกษาดูงานตามโครงการของกรมศิลปากรในเรื่องการดูแลทัรพย์สินทางศิลปวัฒนธรรมของชาติ ในส่วนของพระสังฆาธิการ นับเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้พระครูวิริยานุโยค ตัดสินใจว่าอย่างไรต้องทำพิพิธภัณฑ์

ในปีเดียวกัน จังหวัดนครนายกกำหนดให้มีการจัดงาน ซ นครนายกมรดกโลกป จังหวัดนครนายกได้มีการประชุมกำหนดงาน เช่น อำเภอบ้านนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติ องครักษ์เป็นไม้ดอกไม้ประดับ อำเภอเมืองนำเสนอเมืองโบราณดงละคร อำเภอปากพลีเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางด้านวัฒนธรรมพื้นบ้านไทยพวน เมื่อจังหวัดนครนายกกำหนดมาอย่างนั้น อำเภอและสภาวัฒนธรรมอำเภอปากพลี จึงขอคำปรึกษา จากพระครูวิริยานุโยค คำสัมภาษณ์ ความตอนหนึ่ง ซอำเภอ สภาวัฒนธรรมอำเภอปากพลีและศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอปากพลี โดย อ .ปรีชา ชื่นชนกพิบูลย์ ท่านสนใจมานั่งคุยว่าแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมนี้มีอะไรบ้าง วัฒนธรรมประเพณีคืออะไร ว่ากันหลายเรื่อง พูดกัน อาตมาเลยเจาะไปว่าวัฒนธรรมมันก็มีในเรื่องของวัฒนธรรม คือความเป็นอยู่ ที่อยู่อาศัย อาหารการกิน ขนบธรรมเนียมประเพรี พวกนี้รวมในวัฒนธรรมหมด การแสดงออก เราจะทำอย่างไรมันจะยั่งยืน เพราะว่ามันต้องลงทุนเป็นแสนแล้วพอเปิดงาน 4 วัน 6 วัน พอปิดงานไอ้พวกนั้นมันก็หายไป แล้วมันไม่ยั่งยืน ปีใหม่ก็ต้องทำใหม่อีกจะสิ้นเปลืองงบประมาณ อาตมาเลยบอกว่าวัฒนธรรมก็เอาได้ การแสดงทางวัฒนธรรมเอาครูทำขึ้นมา การแสดงให้เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรม เป็นการแสดงบุญข้าวจี่ จะมีการแสดงอะไรก็เพิ่มได้ แต่อาตมาว่าจะทำพิพิธภัณฑ์เพราะมีของอยู่แล้ว พิพิธภัณฑ์รวบรวมสิ่งของแล้วให้คนมาศึกษาจากข้า

ของสืบค้นไปถึงประวัติของแต่ละบุคคล อะไร ยังไง ที่ไหน รู้ประวัติวัฒนธรรมประเพณี การทำเครื่องไม้เครื่องมือการรักษาข้าวของหรืออะไรก็แล้วแต่แยกหลายสิ่งหลายสถาน เป็นสาเหตุที่ทำพิพิธภัณฑ์ทำพิพิธภัณฑ์นี่ยาก ไม่ใช่ธรรมดา เพราะว่าต้องเกี่ยวข้องกันหลายฝ่ายป พระครูวิริยานุโยค ได้จัดสถานที่เพื่อเก็บรักษาของเก่ามรดกทางวัฒนธรรมพื้นบ้านไทยพวนไว้เป็นพิพิธภัณฑ์ที่อยู่ในชุมชนของชาวพวน ท่านได้กล่าวว่า ซสถานที่ตั้งต้องเหมาะสมทำพิพิธภัณฑ์แล้วไม่มีคนเข้าไปดูก็คือห้องเก็บพัสดุ ไม่ใช่พิพิธภัณฑ์ กลายเป็นห้องเก็บของเก่า สถานที่ต้องสำคัญอยู่ใกล้คมนาคม เก็บข้าวของอะไรได้อย่างปลอดภัยป จึงได้ใช้สถานที่ตั้งโดยการจัดบูรณะปรับปรุงตกแต่งสถานที่ให้เป็นหอพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านไท

พวนวัดฝั่งคลอง ในปี พ .ศ . 2541 เป็นต้นมา ในปัจจุบันพิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ ณ วัดฝั่งคลองเลขที่ 84 หมู่ที่ 4 ถนนสุวรรณศร ตำบลเกาะหวาย อำเภอปากพลี จังหวัดนครนายก พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านไทยพวนวัดฝั่งคลองอยู่ในชุมชนชาวไทยพวนจึงได้มีการรวบรวมเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้านไทยพวนในชุมชนบ้านฝั่งคลองและชุมชุนใกล้เคียง พระครูวิริยานุโยคจัดทำพิพิธภัณฑ์ยึดหลักพระพุทธศาสนา ที่เรียกว่า ซบวรป ก็คือต้องประกบด้วย บ้าน วัด โรงเรียน โดยสร้างพิพิธภัณฑ์สามส่วน วัดคอยรวบรวมของผู้คน บ้านก็ไปติดต่อทุกส่วนที่เป็นไทยพวนให้ได้ข้าวของมา ศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอปากพลีและโรงเรียนต่าง ๆ ช่วยกันจัดทำพิพิธภัณฑ์

ได้มีการจัดทำคำสั่งแต่งตั้งคณะบริหารงานของพิพิธภัณฑ์ โดยมีคณะกรรมการจากหลายฝ่าย ทั้งภาครัฐ เอกชน และประชาชน เข้ามามีส่วนร่วมในการดำเนินงาน ผู้ที่เข้ามาช่วยเหลืองานของพิพิธภัณฑ์มีการแบ่งงานกันทำเมื่อมีผู้มาเยี่ยมชม โดยติดต่อไว้ล่วงหน้า พิพิธภัณฑ์ มี ฝ่ายต้อนรับ ฝ่ายประชาสัมพันธ์และฝ่ายนำชม และยังได้รับความรับความร่วมมือจากโรงเรียนในการจัดกิจกรรมการแสดงให้เห็นถึงวัฒนธรรมของชาวไทยพวนอีกด้วย การจัดแสดงนิทรรศการสิ่งของภายในพิพิธภัณฑ์เป็นการจัดแสดงเครื่องใช้พื้นบ้านในอาคารพิพิธภัณฑ์ที่ชั้นล่าง ซึ่งแต่เดิมสร้างขึ้นเพื่อใช้เป็นหอฉันเป็นอาคาร 2 ชั้น รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า กว้าง 7.20 เมตร ยาว 18.80 เมตร พิพิธภัณฑ์อยู่ชั้นล่าง ส่วนชั้นบนเป็นหอสวดมนต์ ก่อนถึงภายในพิพิธภัณฑ์ เป็นห้องแสดงนิทรรศการขนาดเล็กใช้สำหรับต้อนรับผู้มาเยี่ยมชมซึ่งพระครูวิริยานุโยคเป็นผู้บรรยายข้อมูลให้ผู้ชมฟังก่อนเข้าไปในการจัดแสดง โด

นิทรรศการประกอบด้วย ประวัติความเป็นมาของวัดฝั่งคลอง ประวัติความเป็นมาของอำเภอปากพลี จากทางเข้าด้านขวาและนิทรรศการภาพแสดงถึงวิถีชีวิตของชาวไทยพวนแต่เดิมมา ภายในพิพิธภัณฑ์เปิดเป็นห้องโถงต่อเนื่องกันตลอดระหว่างส่วนที่ 1 และส่วนที่ 2 มีการจัดวางเป็น 2 ลักษณะ คือ จัดวางเครื่องใช้เป็นประเภทอย่างเดียวกันเป็นกลุ่มและการจัดวางเครื่องมือเครื่องใช้ในลักษณะจำลองสภาพชีวิตความเป็นอยู่ของไทยพวน เช่น มีการจัดครัวไฟ มีการจำลองการทอผ้าด้วย กี่กระตุก เครื่องใช้ในการประกอบอาชีพทำนา มีการให้ข้อมูลเกี่ยวกับสิ่งที่จัดแสดงโดยทำป้ายบอกชื่อและโยชน์ใช้สอยของวัตถุบางชิ้น เมื่อพิพิธภัณฑ์ได้รับมอบสิ่งของหรือโบราณวัตถุ มีการรวบรวมวัตถุแบ่งเป็นหมวดหมู่ ได้แก่เครื่องมือเครื่องทุ่นแรงในการทำงาน เครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน ตำราเรียนภาษาพวน ซากดึกดำบรรพ์ เงินตรา ของที่ระลึก มีการบันทึกชื่อผู้บริจาควัตถุและประวิที่นำมาแสดงไว้

ทิศทางในการพัฒนาพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านไทยพวนอำเภอปากพลี โดยภาพรวมแล้วพิพิธภัณฑ์สร้างมาถึงปัจจุบัน (2551) เปิดให้ใช้แล้ว 10 ปี แนวทางการพัฒนาพระครูวิริยานุโยคได้ประเมินผลการใช้งานจากบันทึกสมุดตรวจเยี่ยมที่มีผู้มาเยี่ยมชมทั้งนักเรียนนักศึกษา ทั้งคนไทยและชาวต่างชาติที่บันทึกชมไว้ ท่านได้นำความคิดเหล่านั้นมาปรับปรุงพิพิธภัณฑ์รวมทั้งได้นำข้อเสนิแนะจากผลการวิจัยของอาจารย์นวลลออ ทินานนท์ ที่ทำการวิจัยเกี่ยวกับพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นไทยพวนมาเป็นส่วนประกอบการพัฒนา พิพิธภัณฑ์ได้พัฒนาปรับปรุงไปแล้ว 3 ครั้ง ในครั้งที่ 4 ได้ดำเนินการปรับปรุงระหว่างเดือนมิถุนายนถึงเดือนกรกฎาคม พ .ศ . 2550 เพื่อรับเสด็จ พลเอกหญิงสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งได้นำนักเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ชั้นเรียนปีที่ 4 จำนวน 41 นาย มาศึกษาวิถีวัฒนธรรมและการดำรงอยู่ของไทยพวนอำเภอปากพลี ณ พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านไทยพวนวัดฝั่งคลอง ในวันที่ 24 กรกฎาคม พ .ศ . 2550 สรุปว่าพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านไทยพวนวัดฝั่งคลองเกิดจากความศรัทธาความตั้งใจของพระครู วิริยานุโยค ที่มองเห็นคุณค่ามรดกทางวัฒนธรรมของไทยพวน อันได้แก่จารีตประเพณี วิถีวัฒนธรรมและการดำรงชีวิตจึงได้จัดสร้างพิพิธภัณฑ์บ้านไทยพวนขึ้นโดยยึดหลักกระบวนการมีส่วนร่วมในการดำเนินงาน พระครูสิริยานุโยคใช้แนวทางที่เรียกว่า ซบวรป ซึ่งหมายถึง บ้าน

วัด โรงเรียน บ้านทำหน้าที่ติดต่อให้ได้มาซึ่งวัตถุสิ่งของเครื่องใช้ของไทยพวน จัดคอยรวบรวมสิ่งของจัดเป็นหมวดหมู่ โรงเรียนหมายถึงศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอปากพลีและโรงเรียนต่าง ๆ ช่วยจัดทำพิพิธภัณฑ์พัฒนาปรับปรุงไปแล้ว 3 ครั้ง หลักการพัฒนาปรับปรุง พระครูวิริยานุโยคได้นำคำติชมในสมุดเยี่ยมพิพิธภัณฑ์และข้อเสนอแนะจากผลการวิจัยมาเป็นข้อปรับปรุงพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านไทยพวน

แหล่งเรียนรู้อำเภอองครักษ์

ไม้ถัก สวนป้าผาด บ้านคูคต หมู่ 11 คลอง 15 ตำบลบางปลากด อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก ประวัติความเป็นมา นายเวียน - นางผาด หน่อพงษ์ เมื่อก่อนมีอาชีพทำนา ทำนาไม่ค่อยพอกิน พอใช้ ขาดทุน อยากหาอาชีพเสริม พ .ศ .2525 ได้จัดตั้งกลุ่มทำอาชีพเสริมภายในหมู่บ้าน เมื่อพอกินพอใช้จะได้ไม่ต้องเข้ากรุงเทพฯ เริ่มทำกอหญ้าคา ทำดอกไม้ ไม่มีตลาดรองรับ ต่อมาบริษัทจ้างทำตุ๊กตา ก็ไม่ไหวไปไม่รอด

พ .ศ . 2530 มีนายบุ้น แซ่โค้ว ทำต้นไม้ เลยรับจ้างกรอกดินใส่ถุง และขุดดินในระแวงนี้ใส่ถุงขาย ที่อยู่ตรงปัจจุบัน แต่ก่อนมีแต่หญ้า เป็นป่า ก็เอารถมาขุด ปรับพื้น ถมดิน แล้วรวมกลุ่มกันทำสวน ปักชำ เอายูคามาปักชำ ไม่มีลูกค้า ก็หาตลาดเอง ต่อมาก็มีนายหน้าพาคนมาซื้อ แล้วก็เป็นที่รู้จักกัน ปากต่อปาก พอกิจการดีขึ้น ก็แบ่งเงินกันคนละ 2 - 3 หมื่น ขยายไปปลูกขายกันเอง ปัจจุบันในหมู่บ้านระแวงนี้ก็ปลูกต้นไม้ขายกันเป็นจำนวนมาก ป้าผาด หน่อพงษ์ เป็นเจ้าของสวนป้าผาด บุคคลที่ทำให้ชาวนาย่านนี้ กลายมาเป็นชาวสวนไม้ดอกไม้ประดับถึง 2 ตำบล กำลังแพร่ความคิดอยากตั้งอนุสาวรีย์ นายบุ้น แซ่โค้ว พ่อค้าร่องเรือขายของในคลอง 15 ผู้เพาะไม้ดอกไม้ประดับขาย เป็นคนแรกของย่าน โดยทำเป็นอาชีพเสริมเล็ก ๆ น้อย ๆ

มาก่อน เจ้าของสวนดังหลายคน เคยเป็นลูกจ้างเพาะชำไม้นายบุ้นมาก่อน รวมทั้งป้าผาดเอง เขตนี้เป็นศูนย์กลางย่านไม้ดอกไม้ประดับ ประกอบอาชีพเพาะพันธุ์ไม้เอง ชำเอง ขายเอง ทุกครัวเรือน เป็นตลาดซื้อ ขายไม้ดอกไม้ประดับโดยตรง เดินเข้าไปในเขตจะรู้สึกละลานตา สดชื่น ร่มเย็น ได้อยู่ท่ามกลางโลกสีเขียวราวสวรรค์ แต่งแต้มด้วนสีสันพันธุ์ไม้ดอกไม้ประดับ งดงาม นานาพรรณ สุดพรรณนา อาทิเช่น ต้นปาล์มฟอกซ์เทล (ปาล์มหางหมาจิ้งจอก ) พริกขี้หนูในกระถางงามเป็นพุ่ม บอนไซกระถาง เทียนทอง เข็ม ไทรทอง ชะบาฮาวาย ชะบาด่างประทัดจีน ฯลฯ

แหล่งเรียนรู้ตุ๊กตาเรซิ่น หมู่ที่ 7 ตำบลองครักษ์ อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก ประวัติความเป็นมา ในปี พ .ศ .2530 มีคนในหมู่ 7 ต .องครักษ์ อ .องครักษ์ เข้าไปทำงานโรงงานในกรุงเทพฯ และได้รู้จักกับคนที่ทำงานเรซิ่น และได้ทดลองทำดู อยู่ต่อมาได้เดินทางกลับบ้านแล้วไม่มีงานทำ จึงทดลองทำตุ๊กตาเรซิ่นออกขายด้วยตัวเอง งานที่ทำออกขายชิ้นแรกเป็นงานประเภทเครื่องบูชา ที่อยู่ตามศาลพระภูมิ เช่น ช้าง - ม้า , ตา - ยาย ตุ๊กตา เรียกว่า ตุ๊กตาเสกะบาล เดิมนั้น ตุ๊กตาเหล่านี้เป็น ไม้แกะสลัก ปูนพลาสเตอร์ ถ้าเป็นปูนพลาสเตอร์ จะไม่ทนทาน

ต่อมาได้มีการขยายงานเป็นรูปแบบต่าง ๆ ที่เห็นว่าทำได้ เช่น กุมาร นางกวัก เทวา เทพต่าง ๆ ส่งขายตามร้านเครื่องบวช จากเดิมนั้นมีการเริ่มต้นทำงานนี้เพียง 2 คน สามีและภรรยา ต่อมามีงานมากขึ้น จึงแบ่งงานให้คนข้างบ้าน ไปลองทำดู และมีการขยายงานออกไปบริเวณบ้านข้างเคียงมากขึ้น ต่อมาในปี พ .ศ . 2542 ได้จัดตั้งเป็นกลุ่มอาชีพขึ้น ทางพัฒนาชุมชน อ .องครักษ์ ได้เข้ามาสำรวจ จปฐ.และพูดคุยถึงปัญหา อุปสรรค ของแต่ละอาชีพ แล้วแนะนำให้ นายมานพ จันทร์ทอง รวบรวมคนที่ทำงานประเภทเดียวกันนี้ จนตั้งเป็นกลุ่มอาชีพ ใช้ชื่อว่า ซกลุ่มอาชีพตุ๊กตาเรซิ่นป

กลุ่มอาชีพตุ๊กตาเรซิ่น ได้ก่อตั้งเมื่อวันที่ 12 กุมภาพันธ์ พ .ศ . 2542 มีสมาชิกก่อตั้ง 28 คน โดยการแนะนำของ สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอองครักษ์ ประสานงานกับ นายมานพ จันทร์ทอง จัดตั้งขึ้น ต่อมาได้รับเงิน สนับสนุนจากโครงการแก้ไขปัญหายากจน (ก .ข .ค .จ .) ต่อมามีปัญหาทางด้านการทำงาน สำนักงานพัฒนาชุมชน อ .องครักษ์ ได้ติดต่อประสานงานขอรับการสนับสนุนจากสถาบันพัฒนาฝีมือแรงงานจังหวัดนครนายก สถาบันพัฒนาฝีมือแรงงานจังหวัดนครนายก จึงดำเนินการจัดหาวิทยากรที่มีความรู้เรื่องนี้ มาเปิดอบรมให้ โดยค่าวัสดุฝึกอบรม ค่าสมาชิกผู้เข้าอบรม ค่าวิทยากร สถาบันพัฒนาฝีมือแรงงานจังหวัดนครนายก เป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายให้ ปี พ .ศ . 2544 ได้กู้ยืมเงิน จากธนาคารออมสิน (งบ ส .พ .ช .) เป็นจำนวนเงิน 200,000 บาท ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดนครนายก เข้ามาดูแลแก้ไขปัญหาต่าง ๆ เช่น จัดหาเครื่องมือ ครุภัณฑ์ให้ หาแหล่งเงินทุนให้ เปิดอบรมให้ความรู้กับสมาชิกในกลุ่ม ประสานงานเรื่องการบรรจุภัณฑ์ ออกแบบชื่อสินค้า เป็นต้น หน่วยงานที่อยู่ใกล้ เช่น องค์การบริหารส่วนตำบล ก็มาสนับสนุน เป็นการประสานงานให้กับหน่วยงานอื่น ๆ เพื่อแก้ไขปัญหาและมีเงินให้ยืมหมุนเวียน จำนวนหนึ่ง

รูปแบบของที่ผลิต เป็นงานที่ทำจากเรซิ่นทุกชนิด เช่น เครื่องบูชา พระ กุมาร นางกวัก เทพเทวดาต่าง ๆ เป็นต้น เรียกว่า ตุ๊กตาเสกะบาน และงานที่เป็นของฝาก ของชำร่วย ของที่ระลึก ขั้นตอนการผลิตตุ๊กตาเรซิ่น 1. หารูปแบบที่ต้องการ เช่น หุ่นปั้นขี้ผึ้ง หรือ รูปแบบอื่น ๆ 3. ทำแบบแม่พิมพ์ด้วยยางซิลิโคน 7. หล่อด้วยน้ำยางเรซิ่น โดยการเทลงไปในแม่พิมพ์ยางซิลิโคน 10. เมื่อซิลิโคนแข็งตัวดีแล้ว ถอดแม่พิมพ์ออกมา ตะไบขัดแต่งตะเข็บส่วนเกินออก 13. ลงสีตามต้องการ 19. เก็บรายละเอียดของงาน แพ็กใส่กล่อง ของแต่ชนิด ส่งขายตามตลาด

วัสดุที่ใช้ 1. น้ำยาเรซิ่น 3. ตัวทำแข็ง 4. โคบอน 6. ยางซิลิโคน 7. สีผสมเรซิ่น แคนเซี่ยม 8. ปูนพลาสเตอร์ 10. สีน้ำ สีน้ำมัน สีต่าง ๆ 11. ทินเนอร์ แลกเกอร์ 12. ใยแก้ว 14. ขี้ผึ้ง 15. ดินน้ำมัน 19. เครื่องประดับ และอุปกรณ์ ตกแต่งต่าง ๆ เครื่องมือและอุปกรณ์ 1. ปั้มลม 2. กาพ้นสี 3. แอบัตเก็บงาน

4. สว่าน 5. หินเจีย 6. เลื่อยมือ 7. ตะไบ 8. พูกัน 10. แปรงทาสี จุดเด่นของงาน มีรูปแบบที่หลากหลาย เป็นที่นิยม และสวยงาม ทันสมัย

แหล่งเรียนรู้ โลหะเทียม

ตำบลคลองใหญ่ อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก กลุ่ม OTOP ตรงข้าม มศว .องครักษ์

ประวัติความเป็นมา ร .อ .วิเชียร ฐิตะสมิต เมื่อก่อนเคยเป็นวิทยากรในการสอนวิชาชีพเสริม และหน่วยงานที่ตนสังกัดอยู่ได้ส่งไป อบรมวิชาชีพเสริม จากหลายหน่วยงาน ทำให้ตนเองมีความรู้หลากหลายในสายวิชาชีพ ทั้งเรื่องการทำหยกเทียม การทำผ้ามัดย้อม และอื่น ๆ หลังจากนั้นก็เริ่มนำวิชาความรู้ต่าง ๆ ที่เคยร่ำเรียนมาประยุกต์เพื่อสร้างภาพแกะสลักโลหะเทียมขึ้นมา ในตอนแรกเริ่มทำกันเฉพาะแต่ในครอบครัว ต่อมาเพื่อนบ้านเห็นว่าการทำภาพแกะสลักโลหะเทียมเป็นงานที่น่าสนใจ สามารถสร้างรายได้เป็นอย่างดี จึงขอเข้าม

ศึกษาเรียนรู้ จนปัจจุบันกลุ่มที่สร้างผลงานชนิดนี้ จำนวนสมาชิกมากกว่า 10 ครอบครัว นอกจากนี้ภาพแกะสลักโลหะเทียมนี้ยังได้รับรางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 ประเภทผลิตภัณฑ์ของที่ระลึกศูนย์ศิลปาชีพบางไทร ในสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ผลงานภาพแกะสลักโลหะเทียมนี้ ความน่าสนใจอยู่ที่เป็นผลงานทำมือ ภาพที่ออกมามีความสวยงาม หรูหรา ดูสวยงามสมจริง เหมือนกับโลหะแท้ไม่มีผิดเพี้ยน อย่างเช่น ภาพพระรามแผลงศร ที่อยู่ในกรอบสีทองอร่ามตัดกับสีเงินโบราณของโลหะเทียมที่ดูยังไงก็เหมือนกับภาพที่แกะออกมาจากโลหะจริง ลวดสายที่โค้งนูนออกมาแสดงถึงความสวยงาม อ่อนช้อย ส่วนสีของภาพดูแล้วเหมือนภาพเก่าโบราณที่ทรงคุณค่า มีทั้งรูปภาพรามเกียรติ์ รูปช้างทรง ภาพในวรรณคดี ผลงานด้านผลิตภัณฑ์โลหะเทียม ศิลปะภาพนูนบนกระดาษสา ลักษณะงาน แต่ละชนิด มีลักษณะดังนี้

การทำแม่พิมพ์ แม่พิมพ์ยาง ทำขึ้นเพื่อใช้หล่อชิ้นงานต่าง ๆ เช่น งานหล่อเทียนแฟนซี หล่อชิ้นงานปูนปลาสเตอร์ งานหล่อผ้าบาร์ทีสำเร็จรูป งานทำผลิตภัณฑ์ไฟเบอร์กลาส หล่อปูนซีเมนต์ และงานหล่ออื่น ๆ การหล่อไฟเบอร์กลาส งานไฟเบอร์ต่าง ๆ เป็นงานประเภทกันชนรถ หมวกกันน็อค หมวกเหล็ก หมวกรองใน บังโคนรถ ป้ายไฟเบอร์ ตราสัญลักษณ์ ช่อฟ้า ใบระกา ภูเขา น้ำตกเทียม เคลือบเรือไม้ให้คงทน ทำพาย ทำประตูไฟเบอร์ ถังน้ำ อ่างอาบน้ำ อ่าล้างชาม และอื่น ๆ จุดเด่นของงานชนิดนี้ มีลักษณะผิวบาง น้ำหนักเบา ซึ่งเป็นงานที่ไม่เหมือนกับงานพลาสติกหล่อหรืองานตุ๊กตาเรซิ่น

ภาพนูนต่ำบนกระดาษสา การทำภาพนูนต่ำบนกระดาษสา คือ การนำเอากระดาษสาและกระดาษที่ใช้แล้วมาทำประโยชน์หรือสร้างงาน เป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับกระดาษสา และการนำเอาการะดาษที่ใช้แล้วมาใช้ประโยชน์อีกรูปแบบหนึ่ง ซึ่งสามารถนำไปทำผลิตภัณฑ์รูแบบต่าง ๆ ได้ เช่น การทำการ์ดอวยพร ภาพแขวนผนัง ทำปกอัลบั้ม กรอบรูป ทำกล่องใส่ของต่าง ๆ ผลิตภัณฑ์โลหะเทียม การทำผลิตภัณฑ์โลหะเทียม คือ การทำภาพนูนต่ำจากวัสดุชนิดหนึ่ง เลียนแบบโลหะตอกลายที่ทำจากแผ่นอะลูมิเนียม แผ่นเงินหรือแผ่นทองแดง และทำได้คราวละมาก ๆ ใช้เวลาน้อยกว่า ความคงทนหรือคงรูปไม่แพ้โลหะจริง และสามารถสร้างสีสันได้ตามใจชอบ

วัดประสิทธิเวช

หมู่ที่ 10 ตำบลบางปลากด อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก

ประวัติความเป็นมา ชาวบ้านมักเรียกกันติดปากว่า ซวัดเก่า หรือ ซวัดบางปรากฎ เพราะสมัยแรก ชื่อจริงชื่อ วัดบางปรากฎ ชื่อตามหมู่บ้าน แล้วมาเปลี่ยน เมื่อ พ .ศ .ใดไม่ทราบ ไม่มีหลักฐาน ปัจจุบันวัดประสิทธิเวช ตั้งอยู่ใน ม .10 ต .บางปลากด อ .องครักษ์ จ .นครนายก ในพื้นที่ 21 ไร่ 3 งาน 35 ตารางวา ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของที่ว่าการอำเภอองครักษ์ ระยะทาง 12 กิโลเมตร ก่อสร้างครั้งแรกเมื่อ พ .ศ . 2223

ต่อมาอุโบสถหลังเก่าชำรุดทรุดโทรม ไม่สามารถบูรณะ ซ่อมแซมได้ จึงได้สร้างใหม่ ปี พ .ศ . 2530 วัดประสิทธิเวช มีผู้เล่าสืบต่อกันมาว่า มีอุบาสกผู้ใจบุญผู้หนึ่ง ชื่อว่า นายสิทธิ ภรรยาชื่อ นางเวช ได้เป็นผู้ริเริ่ม ก่อสร้างเป็นครั้งแรก วัดจึงเปลี่ยนชื่อเป็น วัดประสิทธิเวช เปลี่ยนตามผู้ริเริ่มก่อตั้ง

วัดประสิทธิเวช เป็นวัดพัฒนาตัวอย่าง ปี พ .ศ . 2536 ที่มีผลงานดีเด่น ปี พ .ศ . 2537วัดประสิทธิเวชเป็นวัดที่ประชาชนทั่วประชาชน เคารพนับถือ ศรัทธา ผู้ที่เลื่อมใสทุกสาระทิศจะมาปล่อยนกปล่อยปลา ทำสังฆทาน ทำพิธีสะเดาะเคราะห์ ต่อชะตา บังสกุลเป็น บังสกุลตาย เมื่อยามมีทุกข์ ไม่สบายใจ ผู้ที่เลื่อมใส เคารพศรัทธา ก็จะมาที่วัดประสิทธิเวชแห่งนี้ เป็นที่พึ่งทางใจของประชาชน จนญาติโยมบริจาคทรัพย์สินสร้างอาคารจำนวน 14 ล้านบาท เป็นอาคาร 2 ชั้น ชั้นที่ 2 เป็นกุฏิของพระ สร้างเป็นเรือนไทย เป็นจุดชมวิว ริมน้ำ มีศาลากลางน้ำ ทรงไทย ศาลาริมน้ำทรงไทย เป็นที่นั่งพักผ่อนของประชาชนที่มาวัดประสิทธิเวชแห่งนี้

แหล่งอ้างอิง

ข้อมูล ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอเมืองนครนายก ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอบ้านนา ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอปากพลี ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอองครักษ์ สืบค้นออนไลน์ เมืองโบราณดงละคร . www.donglakhon.go.th วันที่ 21 พฤษภาคม 2551. ศูนย์ภูมิรักษ์ . http://bhumirak.com/ez/ . วันที่ 21 พฤษภาคม 2551. ข้อมูลจังหวัดนครนายก . http://www.thaitambon.com/ วันที่ 21 พฤษภาคม 2551

ผู้จัดทำ นางน้ำฝน พวงสมบัติ ห้องสมุดประชาชนอำเภอปากพลี จังหวัดนครนายก สำนักงานการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย จังหวัดนครนายก โครงการผลิตและพัฒนาหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ ( E- book ) งบประมาณ ปี 2551 สถาบันพัฒนาการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย ภาคตะวันออก